Rig Veda 4.16.4: Mandala 4, Sukta 16, Mantra 4

Sukta 4.16

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

स्वर्यद्वेदि सुदृशीकमर्कैर्महि ज्योती रुरुचुर्यद्ध वस्तोः । अन्धा तमांसि दुधिता विचक्षे नृभ्यश्चकार नृतमो अभिष्टौ ॥

Transliteration

svàr yád védí su-dṛ́śīkam arkáiḥ máhi jyótī rurucúr yád dha vástōḥ | andhā́ tamā́ṃsi dúdhitā́ vi-cákṣe nṛ́bhyas cakāra nṛ́-tamo abhíṣṭau ||

Translation

เมื่อเขารู้แจ้งสวรรค์ (svàr—ความกว้างไสวแห่งแสง) อันงามน่าดูด้วยบทสรรเสริญแล้ว ณ คราวอรุณแตกฟ้า แสงยิ่งใหญ่ก็ส่องประกายขึ้น. เขา—ผู้เป็นมนุษย์แท้ยิ่ง—ในชัยอันพึงปรารถนา ได้หยั่งเห็นและสลัดสลายความมืดบอดทั้งหลาย และได้จัดสร้างสนามแห่งการกระทำอันชอบธรรมแก่ผู้แสวงหา.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• स्वः: heaven; the heavenly light (svah)
• स्वः: Karma
• Type: Noun
• Root: स्वस् (प्रातिपदिक) / स्वर्ग-भाव

• यत्: when; that which
• यत्: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वेदि: he knew; he has perceived
• वेदि: Kartā
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु) ‘to know’

• सुदृशीकम्: beautiful to see; fair-looking
• सुदृशीकम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सु-दृशीक (प्रातिपदिक; सु + दृश्-इक)

• अर्कैः: with hymns/songs of praise
• अर्कैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)

• महि: greatly; mightily
• महि: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: महि (अव्यय; ‘greatly’) / मह्-महिमन्-सम्बन्ध

• ज्योतिः: light; radiance
• ज्योतिः: Karma
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• रुरुचुः: they shone forth
• रुरुचुः: Kartā
• Type: Verb
• Root: रुच् (धातु) ‘to shine’

• यत्: when; as
• यत्: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ह: indeed; surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• वस्तोः: of the dawn; at daybreak
• वस्तोः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वस्तु/वस्तु- (वस् ‘to dwell’ से) / वस्तु (प्रातिपदिक) ‘dawn, daybreak’

• अन्धाः: blind; dark
• अन्धाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अन्ध (प्रातिपदिक)

• तमांसि: darknesses; dark masses
• तमांसि: Kartā
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• दुधिताः: shaken apart; scattered
• दुधिताः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: दुधित (कृदन्त; √दुध्/दुह्? वैदिके ‘to shake/stir’—अर्थे ‘विक्षिप्त/प्रचालित’)

• विचक्षे: he beheld; he discerned
• विचक्षे: Kartā
• Type: Verb
• Root: वि-चक्ष् (धातु) ‘to see, discern’

• नृभ्यः: for men; to the heroes
• नृभ्यः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)

• चकार: he made; he fashioned
• चकार: Kartā
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) ‘to make, do’

• नृतमः: the most manly; best of heroes
• नृतमः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: नृतम (प्रातिपदिक; नृ + तमप् ‘most manly/best of men’)

• अभिष्टौ: in the invocation; in the praise/appeal
• अभिष्टौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अभिष्टु (प्रातिपदिक; अभि + स्तु ‘invocation/praise’)