Rig Veda 10.99.3: Mandala 10, Sukta 99, Mantra 3

Sukta 10.99

Devata: Indra (heroic winner of svàr and vāja)

Samhita Patha (Devanagari)

स वाजं यातापदुष्पदा यन्त्स्वर्षाता परि षदत्सनिष्यन् । अनर्वा यच्छतदुरस्य वेदो घ्नञ्छिश्नदेवाँ अभि वर्पसा भूत् ॥

Transliteration

sá vā́jaṃ yā́tā́páduṣpadā́ yáṇ svàrṣātā́ párī ṣadat saniṣyán | anarvā́ yác chatádurasya védo ghnáñ chiśnádevā̃́ abhi várpasā bhū́t ||

Translation

เขามุ่งสู่ วาชะ (Vāja) ก้าวข้ามย่างก้าวอันยากลำบาก; ครั้นชนะโลกแห่งสุริยะ—สวรฺ (svar)—เขานั่งล้อมประทับ แสวงหาผลได้. เมื่อผู้รู้ผู้ไม่หวั่นไหว ผู้รู้เวทแห่งป้อมปราการร้อยประตู ได้ฟาดฟันเทพเทียมทั้งหลาย เขาก็ปรากฏเป็นรูปอันครอบงำด้วยเดชานุภาพ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• वाजम्: prize; strength; booty
• वाजम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• यात: went; set forth
• यात: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• अपदुष्पदाः: with unhindered/unslipping steps; not having bad footing
• अपदुष्पदाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अपदुष्पद (प्रातिपदिक: a- + पद + दुष् + पद)

• यन्: which (thing)
• यन्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्वः: heaven; the sunlit world
• स्वः: Karma
• Type: Noun
• Root: स्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)

• षाता: won; conquered
• षाता: (क्रिया)
• Type: Verb (participle-like finite form in Vedic usage)
• Root: शा/क्षि? (धातु) → √शा ‘to win/overcome’ (Vedic) अथवा √क्षि/√शि (विवाद्य)

• परि: around; all about
• परि: Adhikaraṇa (पर्याय-देश/परितः)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• षदत्: sitting; taking seat
• षदत्: Kartā
• Type: Verb (present participle)
• Root: सद् (धातु)

• सनिष्यन्: intending to win; about to gain
• सनिष्यन्: Kartā
• Type: Verb (future/intentive participle)
• Root: सन्/सो (धातु) ‘to win, gain’ → सनिṣ्य (इच्छार्थ/भविष्यत्-प्रवृत्तिः)

• अनर्वा: unfailing; not sluggish/weak
• अनर्वा: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अनर्वन् (प्रातिपदिक: a- + नर्वन्)

• यत्: which
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शतदुरस्य: of the hundred-doored (fortress/stronghold)
• शतदुरस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Noun/Adjective (tatpuruṣa)
• Root: शतदुर (प्रातिपदिक: शत + दुर ‘gate/door’)

• वेदः: the knower; knowledge
• वेदः: Kartā
• Type: Noun
• Root: विद् (धातु) → वेद (प्रातिपदिक)

• घ्नन्: striking; slaying
• घ्नन्: Kartā
• Type: Verb (present participle)
• Root: हन् (धातु)

• शिश्नदेवान्: the ‘phallus-worshipping’ (hostile) beings
• शिश्नदेवान्: Karma
• Type: Noun
• Root: शिश्नदेव (प्रातिपदिक: शिश्न + देव)

• अभि: towards; against
• अभि: (दिशा/प्रत्यभिमुखता)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• वर्पसा: with (his) form/beauty; with mightful appearance
• वर्पसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: वर्पस् (प्रातिपदिक)

• भूत्: became; came to be
• भूत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)