Rig Veda 10.73.3 — Mandala 10, Sukta 73, Mantra 3
Sukta 10.73
Rishi: Likely Gaurivīti Śāktya (traditional Anukramaṇī attribution for RV 10.73; verify against specific śākhā lists)
Devata: Indra (with Aśvin accompaniment as supporting powers)
Chandas: Trishtubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
ऋष्वा ते पादा प्र यज्जिगास्यवर्धन्वाजा उत ये चिदत्र । त्वमिन्द्र सालावृकान्त्सहस्रमासन्दधिषे अश्विना ववृत्याः ॥
Transliteration
ṛṣvā́ te pā́dā prá yát jigā́sy ávardhan vājā́ uta yé cíd átra | tvám indra sālāvṛkā́n sahásram ā́sán dadhiṣe aśvínā ā́ vavṛtyā́ḥ ||
Translation
เมื่อก้าวอันสูงส่งของท่านพุ่งไปข้างหน้าเพื่อชิงชัย ความอุดมแห่งพลังย่อมเพิ่มพูน—แม้สิ่งที่อยู่ ณ ที่นี้ด้วย. โอ้อินทระ (Indra) ท่านได้สถาปนาศาลาวฤกะ (sālāvṛka) หนึ่งพันไว้ ณ ที่นั่งของตน เมื่ออัศวินทั้งคู่ (Aśvins) หันมาสู่ท่านในคราวเคลื่อนไหวของตน.
Word by Word
ऋष्वाःlofty, mighty (ones)
ऋष्वाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootऋष्व (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पादाःfeet
पादाः:
Kartā
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
यत्when/that
यत्:
—
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यत् (सम्बन्ध-अव्यय)
जिगासिyou wish to go/you are eager to go
जिगासि:
Kriyā
TypeVerb
Rootगम् (धातु) — desiderative stem जिगास-
अवर्धन्they increased/grew
अवर्धन्:
Kriyā
TypeVerb
Rootवृध् (धातु) + अ (augment)
वाजाःprizes, strengths, (victory-)spoils
वाजाः:
Kartā
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
येwhich/that (ones)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सालावृकान्(the) sālāvṛkas (a hostile band/raiders; lit. ‘hall-wolves’)
सालावृकान्:
Karma
TypeNoun
Rootसालावृक (प्रातिपदिक)
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Karma
TypeNumeral/Noun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
आunto, toward; in
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
सन्दधिषेyou put together, you arrange, you join
सन्दधिषे:
Kriyā
TypeVerb
Rootधा (धातु) + सम् (उपसर्ग) — present middle
अश्विनाwith the Aśvins
अश्विना:
Karaṇa
TypeNoun (dual deity-name) / Adjective
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
ववृत्याःhaving turned (toward), turning back/choosing (them)
ववृत्याः:
Kriyā (subsidiary) / Adhikaraṇa
TypeVerb (finite, Vedic) / Kṛdanta-like form
Rootवृत् (धातु) — desiderative/iterative perfect-like form (वेदिक) / or kṛdanta from √वृत् ‘to turn/choose’
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.