Rig Veda 10.69.7: Mandala 10, Sukta 69, Mantra 7

Sukta 10.69

Rishi: Vādhryaśva

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

दीर्घतन्तुर्बृहदुक्षायमग्निः सहस्रस्तरीः शतनीथ ऋभ्वा । द्युमान्द्युमत्सु नृभिर्मृज्यमानः सुमित्रेषु दीदयो देवयत्सु ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.69.7

Transliteration

dīrghátantūr bṛhádúkṣāyám agníḥ sahásrastārīḥ śatánītha ṛ́bhvā | dyumān dyumátsu nṛ́bhir mṛ́jyamānaḥ sumitréṣu dīdayo deváyatsu ||

Translation

อัคนี (Agni) องค์นี้ ผู้มีการงานทอดยาวดุจเส้นด้าย ผู้หลั่งไหลยิ่งใหญ่ ข้ามพ้นเครื่องกีดขวางนับพัน วางรากฐานหนทางนับร้อย ผู้ชำนาญ (ṛbhvā). ผู้รุ่งเรืองท่ามกลางผู้รุ่งเรืองทั้งหลาย เมื่อถูกชำระให้บริสุทธิ์โดยบุตรแห่งมนุษย์ผู้แข็งแรง ก็ส่องประกายในหมู่ชนแห่งมิตรไมตรีอันดี ผู้แสวงหาทวยเทพ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दीर्घतन्तुः: having a long thread/warp
• दीर्घतन्तुः: Kartā (अग्निः का विशेषणम्)
• Type: Adjective (compound)
• Root: दीर्घ- + तन्तु-

• बृहदुक्षायम्: the great-bull-like (mighty) one
• बृहदुक्षायम्: Karma (मृज्यमानः—‘being purified/cleansed’ whom)
• Type: Adjective (compound)
• Root: बृहत्- + उक्षाय-

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि-

• सहस्रस्तरीः: having a thousand layers/spreadings
• सहस्रस्तरीः: Kartā (अग्निः का विशेषणम्)
• Type: Adjective (compound)
• Root: सहस्र- + स्तरी- (स्तॄ/स्तॄण् ‘to spread, strew’ से निष्पन्न) अथवा स्तरी- ‘layer/covering’

• शतनीथः: of a hundred leadings/impulses (manifold guidance)
• शतनीथः: Kartā (अग्निः का विशेषणम्)
• Type: Adjective (compound)
• Root: शत- + नीथ- (नी ‘to lead’ से ‘leading/guidance/impulse’)

• ऋभ्वा: the skilful one (R̥bhvan/clever artisan-like)
• ऋभ्वा: Kartā (अग्निः का विशेषणम्)
• Type: Adjective/Noun (epithet)
• Root: ऋभु- (प्रातिपदिक) / ऋभ्व- (विशेषण-प्रातिपदिक ‘skilful, artful’)

• द्युमान्: shining, radiant
• द्युमान्: Kartā (अग्निः का विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: द्यु- (द्युत् ‘to shine’) + -मान् (मतुप्) → द्युमन्त्

• द्युमत्सु: among the radiant (ones)
• द्युमत्सु: Adhikaraṇa (स्थान/विषय: ‘among/within the radiant ones’)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: द्युमत्-

• नृभिः: by men, by heroes
• नृभिः: Karaṇa (साधन: ‘by men’)
• Type: Noun
• Root: नृ-

• मृज्यमानः: being cleansed/purified
• मृज्यमानः: Kartā (अग्निः—‘being purified’)
• Type: Verb (present passive participle)
• Root: मृज् (मृज् ‘to wipe, cleanse, purify’)

• सुमित्रेषु: among good friends (friendly ones)
• सुमित्रेषु: Adhikaraṇa (स्थान: ‘among good friends/alliances’)
• Type: Noun/Adjective (compound used substantively)
• Root: सु- + मित्र-

• दीदयो: shone forth, blazed
• दीदयो: Kartā (अग्निः कर्ता)
• Type: Verb
• Root: दीद्यु/दीद् (द्युत् ‘to shine’ का सघन/आवृत्त रूप; RV में ‘दीदयो’ = लिट्/परफेक्ट 1sg/3sg प्रयोग-परम्परा के अनुसार ‘I/He shone’)

• देवयत्सु: among the god-seeking (worshippers)
• देवयत्सु: Adhikaraṇa (स्थान: ‘among those who seek the gods’)
• Type: Adjective (present participle used substantively)
• Root: देव- + यत् (यत् ‘to strive/seek’ से वर्तमान कृदन्त ‘देवयत्’ = ‘seeking the gods, godward’)