Rig Veda 10.64.14: Mandala 10, Sukta 64, Mantra 14

Sukta 10.64

Rishi: Uncertain from provided excerpt alone (RV 10.64 has its own Anukramaṇī attribution; requires external index)

Devata: Dyāvāpṛthivī (Heaven and Earth); with Pitṛs (Fathers) as co-generative powers

Chandas: Trishtubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

ते हि द्यावापृथिवी मातरा मही देवी देवाञ्जन्मना यज्ञिये इतः । उभे बिभृत उभयं भरीमभिः पुरू रेतांसि पितृभिश्च सिञ्चतः ॥

Transliteration

té hí dyā́vāpṛthivī́ mātárā mahī́ devī́ devā́ñ jánmanā yajñíye itáḥ | ubhé bibhṛta ubháyaṁ bharī́mabhiḥ purū́ retā́ṃsi pitṛ́bhiś ca siñcataḥ ||

Translation

เพราะฟ้ากับดินนั้นแท้จริงคือมารดาผู้ยิ่งใหญ่สององค์ เป็นเทวีผู้ศักดิ์สิทธิ์ ผู้ให้กำเนิดเหล่าเทพโดยกำเนิด และควรแก่ยัญพิธี ณ ที่นี้ ทั้งสองทรงค้ำจุนทั้งสองโลกด้วยกำลังแห่งการอุ้มชู และทรงหลั่งเมล็ดพันธุ์นานาประการร่วมกับบรรพชน (Pitṛ) —เพื่อให้สายธารแห่งชีวิตและสติรู้ดำรงสืบไป.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ते: they
• ते: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हि: indeed/for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• द्यावापृथिवी: Heaven-and-Earth
• द्यावापृथिवी: Kartā (apposition to ते)
• Type: Noun (dual deity-name)
• Root: द्यावापृथिवी (समास-प्रातिपदिक; द्यौ + पृथिवी)

• मातरौ: two mothers
• मातरौ: Kartā (apposition)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• मही: great
• मही: —
• Type: Adjective
• Root: मही (प्रातिपदिक)

• देवी: goddess/divine
• देवी: Kartā (appositional epithet)
• Type: Noun/Adjective
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• जन्मना: by birth/through origin
• जन्मना: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)

• यज्ञिये: worthy of sacrifice
• यज्ञिये: —
• Type: Adjective
• Root: यज्ञिय (प्रातिपदिक)

• इतस्: from here/from this
• इतस्: Apādāna
• Type: Indeclinable
• Root: इतस् (अव्यय; इदम्-प्रभवः)

• उभे: both (of them)
• उभे: Kartā
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• बिभृतः: they bear/support
• बिभृतः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)

• उभयम्: both kinds/the twofold (all)
• उभयम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: उभय (प्रातिपदिक)

• भरीमभिः: with supports/bearings (means of bearing)
• भरीमभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: भरीमन् (प्रातिपदिक; ‘भरण/भृत्य’ अर्थे, वहन-साधन/धारण-शक्ति)

• पुरू: many
• पुरू: —
• Type: Adjective
• Root: पुरु (प्रातिपदिक)

• रेतांसि: seeds/seminal powers
• रेतांसि: Karma
• Type: Noun
• Root: रेतस् (प्रातिपदिक)

• पितृभिः: with the fathers/ancestors
• पितृभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• सिञ्चतः: they pour/sprinkle
• सिञ्चतः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: सिच् (धातु)