Rig Veda 10.55.8: Mandala 10, Sukta 55, Mantra 8

Sukta 10.55

Devata: Indra (hero strengthened by Soma; expeller of Dasyus)

Chandas: Trishtubh (likely; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

युजा कर्माणि जनयन्विश्वौजा अशस्तिहा विश्वमनास्तुराषाट् । पीत्वी सोमस्य दिव आ वृधानः शूरो निर्युधाधमद्दस्यून् ॥

Transliteration

yujā́ kármāṇi janáyan viśvā́ojā aśastihā́ viśvámanās turāṣā́ṭ | pītvī́ sómasya divá ā́ vṛdhānáḥ śū́ro nír yúdhā ádhamad dasyū́n ||

Translation

ผูกเข้ากับงาน เขาก่อกำเนิดกิจทั้งหลายด้วยพลังสากล—ผู้สังหารคำครหาที่มืดบอด ผู้มีจิตครอบคลุมสรรพสิ่ง ผู้พิชิตในการบุกทะลวง. ครั้นดื่มโสมะ (Soma) แห่งสวรรค์แล้ว เติบใหญ่ในความสูงนั้น วีรบุรุษได้ขับไล่พวกดัสยุ (Dasyu) ออกไปด้วยศึกสงคราม.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युजा: with the yoke / in harness
• युजा: करण
• Type: Noun (instrumental) / Adjectival noun
• Root: युज् (√yuj) / युज्- (प्रातिपदिक) ‘युज्’

• कर्माणि: deeds, acts
• कर्माणि: कर्म
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक) < √कृ (kṛ) ‘to do’

• जनयन्: generating, producing
• जनयन्: कर्तृ
• Type: Verb (present participle active)
• Root: जनय् (causative) < √जन् (jan) ‘to be born, produce’

• विश्वौजाः: all-strong, of universal might
• विश्वौजाः: कर्तृ
• Type: Adjective (bahuvrīhi)
• Root: विश्व- + ओजस् (प्रातिपदिक) ‘all’ + ‘strength’

• अशस्तिहा: slayer of reproach / remover of blame
• अशस्तिहा: कर्तृ
• Type: Adjective (agent noun)
• Root: अ-शस्ति (प्रातिपदिक) ‘non-praise, blame’ + हन् (√han) ‘to strike/kill’ (कृदन्त: -हा)

• विश्वमनाः: all-minded, of universal intent
• विश्वमनाः: कर्तृ
• Type: Adjective (bahuvrīhi)
• Root: विश्व- + मनस् (प्रातिपदिक) ‘mind’

• तुराषाट्: overpowering conqueror
• तुराषाट्: कर्तृ
• Type: Adjective/Epithet
• Root: तुर- (प्रातिपदिक ‘overpowering, impetuous’) + √सह्/√षह् ‘to overpower’ (वेद. -षाट् agent/epithet)

• पीत्वी: having drunk
• पीत्वी: (पूर्वक्रिया)
• Type: Absolutive (gerund)
• Root: पा (√pā) ‘to drink’

• सोमस्य: of Soma
• सोमस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• दिवः: from heaven / of heaven
• दिवः: अपादान (यदि ‘from heaven’)
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक) ‘sky, heaven’

• आ: towards, fully
• आ: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वृधानः: growing, becoming strong
• वृधानः: कर्तृ
• Type: Present participle middle
• Root: वृध् (√vṛdh) ‘to grow, increase’

• शूरः: the hero
• शूरः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: शूर (प्रातिपदिक)

• निः: out, forth
• निः: (क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: निस् (उपसर्ग) रूप ‘निः’

• युधा: in battle
• युधा: अधिकरण/करण (सन्दर्भानुसार)
• Type: Indeclinable
• Root: युध्/युधा (अव्यय) < ‘युध्’ ‘fight’

• अधमत्: drove away, blew away
• अधमत्: (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धम् (√dham) ‘to blow, to drive (away)’

• दस्यून्: the Dasyus (hostile foes)
• दस्यून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दस्यु (प्रातिपदिक)