HomeRig VedaMandala 10Sukta 5Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 10.5.5: Mandala 10, Sukta 5, Mantra 5

Sukta 10.5

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional)
Devata: Enigmatic: luminous powers (seven sisters) and Pūṣan (as hidden guide/nourisher)
Chandas: Jagatī (probable)

सप्त स्वसॄररुषीर्वावशानो विद्वान्मध्व उज्जभारा दृशे कम् । अन्तर्येमे अन्तरिक्षे पुराजा इच्छन्वव्रिमविदत्पूषणस्य ॥

saptá svasṝ́r áruṣīr vāvaśānó vidvā́n mádhva új jabhāra dṛśé kám | antár yeme antárikṣe purā-jā́ icchán vavrím ávidat pū́ṣaṇasya ||

เขาตื่นแล้ว ผู้รู้แจ้ง ยกเอาพี่น้องหญิงทั้งเจ็ดผู้แดงเรื่อขึ้นมาจากความหวาน เพื่อให้ปรากฏแก่การเห็น. ผู้บังเกิดมาแต่โบราณเหล่านี้ถูกกักไว้ภายในอากาศกลาง (antarikṣa); เขาแสวงหาแล้วพบคอก/คูหาที่ซ่อนเร้น (vṛmi) ของ Pūṣan.

सप्तseven
सप्त:
विशेषण (स्वसॄः इति)
TypeAdjective/Numeral
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
स्वसॄःsisters
स्वसॄः:
Kartā (वावशानः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक)
अरुषीःruddy, bright (reddish)
अरुषीः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootअरुषी (प्रातिपदिक)
वावशानःdesiring, eager
वावशानः:
Kartā (उज्जभार इत्यस्य)
TypeParticiple
Root√वश् (वशँ कान्तौ/इच्छायाम्) ; तीव्र/आवृत्त-रूपम् वावशान-
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
Kartā (वावशानः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√विद् (विदँ ज्ञाने) → विद्वस्-
मध्वःof honey/sweetness (mead)
मध्वः:
सम्बन्ध (उज्जभार—कस्य? मध्वः)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
उत्up, out
उत्:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग)
जभारbore up, brought forth
जभार:
Kriyā
TypeVerb
Root√भृ (भृञ् धारणे) + उपसर्ग उत् → उज्जभार
दृशेfor seeing, to be seen
दृशे:
Sampradāna (उद्देश्यः: ‘to be seen’)
TypeNoun (infinitival dative)
Root√दृश् (दृशँ दर्शने) → दृष्/दृश्- (दर्शनार्थक-नाम)
कम्whom/what (some one/thing)
कम्:
Karma (उज्जभार—किम्?)
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्तःwithin
अन्तः:
क्रियाविशेषण (येमे इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्गीय-प्रातिपदिक)
ये॑मेhe restrained/held, kept
ये॑मे:
Kriyā
TypeVerb
Root√यम् (यमँ उपरमे/नियमे) → येमे
अन्तरिक्षेin the mid-air, atmosphere
अन्तरिक्षे:
Adhikaraṇa (स्थानम्)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
पुराजाborn before, primeval
पुराजा:
विशेषण (कर्तृ-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपुरा (अव्यय) + जा (√जन् ‘to be born’ से) → पुराज (प्रातिपदिक)
इच्छन्seeking, desiring
इच्छन्:
Kartā (अविदत् इत्यस्य)
TypeParticiple
Root√इष्/√इच्छ् (इषँ इच्छायाम्) → इच्छन्त्-
वव्रिम्the covering/enclosure (cave, hiding-place)
वव्रिम्:
Karma (अविदत्—किम्?)
TypeNoun
Rootवव्रि (प्रातिपदिक; ‘covering, enclosure, cavern’)
अविदत्he found
अविदत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√विद् (विदँ लभे/ज्ञाने) यहाँ ‘to find’
पूषणस्यof Pūṣan
पूषणस्य:
सम्बन्ध (वव्रिम्—कस्य? पूषणस्य)
TypeNoun (proper)
Rootपूषन् (देवनाम-प्रातिपदिक)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App