Sukta 130
Sukta 10.130
Traditionally attributed in Anukramaṇī to a seer of the late 10th maṇḍala (often unspecified in brief citations); hymn concerns yajña as cosmic weaving
Yajña / Viśvakarman-like sacrificial principle (cosmic rite as power)
Triṣṭubh (predominant for this hymn section)
บทสวดนี้นำเสนอ “ยัชญะ” (การบูชายัญ) ดุจหูกทอผ้าแห่งจักรวาล: เป็นใยข่ายที่ถูกขึงแผ่ออกไปทุกทิศด้วย “การกระทำ/งานช่าง” อันศักดิ์สิทธิ์ ทอโดยบรรพชน (ปิตฤ) และค้ำจุนไว้โดยฤๅษีผู้มีแรงบันดาลใจ อีกทั้งยังเสนอการเทียบเคียงเชิงใคร่ครวญระหว่างเทพเจ้าและฉันทัส (ฉันทลักษณ์/มาตราวรรคเวท) ชี้ว่า วาจาพิธีกรรมที่ถูกต้องและมาตราที่ถูกต้องนั้นเอง คือระเบียบโลก (ฤตะ) ที่กำลังทำงานอยู่
Mantras
Mantra 1
यो यज्ञो विश्वतस्तन्तुभिस्तत एकशतं देवकर्मेभिरायतः । इमे वयन्ति पितरो य आययुः प्र वयाप वयेत्यासते तते ॥
ยัญญะ (yajña) นั้นถูกขึงแผ่ไปทั่วด้วยเส้นด้ายทั้งหลาย ขยายออกด้วยกิจการอันศักดิ์สิทธิ์นับร้อย; บรรดาบิดร (pitṛ) ผู้มาถึงแล้วเหล่านี้เป็นผู้ทอมัน เขานั่งลงเพื่อทอไปข้างหน้าและทอแผ่ออกไป ให้ผืนใยที่ขึงไว้แผ่กว้าง
Mantra 2
पुमाँ एनं तनुत उत्कृणत्ति पुमान्वि तत्ने अधि नाके अस्मिन् । इमे मयूखा उप सेदुरू सदः सामानि चक्रुस्तसराण्योतवे ॥
พลังอันเป็นบุรุษยืดมันออกและตัดแต่งให้เป็นรูป; พลังอันเป็นบุรุษแผ่มันไว้เหนือฟากฟ้านี้. คานแสงเหล่านี้เข้ามาใกล้แล้วนั่งลง; เขาทำบทสวดสาแมน (sāman) และจัดทำกระสวยกับเครื่องปั่นด้ายเพื่อการทอ
Mantra 3
कासीत्प्रमा प्रतिमा किं निदानमाज्यं किमासीत्परिधिः क आसीत् । छन्दः किमासीत्प्रउगं किमुक्थं यद्देवा देवमयजन्त विश्वे ॥
ครั้งนั้น อะไรคือมาตรา อะไรคือมาตราตอบ อะไรคือรากฐาน? อะไรคือเนยใส (กี) อะไรคือรั้วล้อม? อะไรคือฉันทลักษณ์ (ฉันทะ) อะไรคือปราวคะ (prauga) อะไรคือบทสรรเสริญ—เมื่อเทพทั้งปวงบูชายัญแด่เทพองค์นั้น (ความเป็นทิพย์ภายใน)?
Mantra 4
अग्नेर्गायत्र्यभवत्सयुग्वोष्णिहया सविता सं बभूव । अनुष्टुभा सोम उक्थैर्महस्वान्बृहस्पतेर्बृहती वाचमावत् ॥
จากอัคนี (Agni) กายตรี (Gāyatrī) ได้บังเกิด—ผูกเทียมกับพลังอันชอบธรรม; พร้อมด้วยอุษณิห์ (Uṣṇih) สวิตฤ (Savitṛ) ก็ประสานเป็นหนึ่งอย่างบริบูรณ์. ด้วยอนุษฏุภ (Anuṣṭubh) โสมะ (Soma) ทรงเดชด้วยอุกถะ (uktha, ถ้อยสรรเสริญ); และจากพฤหัสปติ (Bṛhaspati) พฤหตี (Bṛhatī) ค้ำจุนวาจา (Vāc) อันกว้างใหญ่.
Mantra 5
विराण्मित्रावरुणयोरभिश्रीरिन्द्रस्य त्रिष्टुबिह भागो अह्नः । विश्वान्देवाञ्जगत्या विवेश तेन चाकॢप्र ऋषयो मनुष्याः ॥
วิราช (Virāj) กลายเป็นความรุ่งเรืองอันเต็มเปี่ยมของมิตระและวรุณะ (Mitra–Varuṇa); ณ ที่นี้ ตริษฏุภ (Triṣṭubh) คือส่วนแห่งทิวาของอินทรา (Indra). ด้วยชคตี (Jagatī) เทพทั้งปวงเข้าสู่ความเคลื่อนไหว; ด้วยพลังแห่งการก่อรูปนั้น ฤษีมนุษย์ (ṛṣi) ถูกหล่อหลอมให้เป็นผู้เห็นแจ้ง.
Mantra 6
चाकॢप्रे तेन ऋषयो मनुष्या यज्ञे जाते पितरो नः पुराणे । पश्यन्मन्ये मनसा चक्षसा तान्य इमं यज्ञमयजन्त पूर्वे ॥
ด้วยระเบียบนั้น มนุษย์ทั้งหลายจึงเป็นฤๅษี (ṛṣi); ครั้นเมื่อยัญญะ (yajña) บังเกิด บรรพชนโบราณของเรา (pitṛ) ก็มีอยู่ก่อนแล้ว ณ ที่นั้น. ข้าพเจ้ามองเห็นเขา—ข้าพเจ้าคิด—ด้วยดวงตาแห่งใจ: คือเหล่าผู้ในปฐมกาลที่ได้ถวายยัญญะนี้เอง.
Mantra 7
सहस्तोमाः सहछन्दस आवृतः सहप्रमा ऋषयः सप्त दैव्याः । पूर्वेषां पन्थामनुदृश्य धीरा अन्वालेभिरे रथ्यो न रश्मीन् ॥
พร้อมด้วยบทสรรเสริญ พร้อมด้วยฉันทลักษณ์ พร้อมด้วยมาตราทั้งปวงรวมกัน ฤๅษีทิพย์ทั้งเจ็ด (ṛṣi) ได้หันตนสู่ภายใน. ครั้นเห็นหนทางของคนโบราณ ผู้มั่นคงทั้งหลายก็ยึดตามไว้—ดุจสารถีจับบังเหียนให้แน่น.
Frequently Asked Questions
It teaches that sacrifice (yajña) is like a woven fabric spread through the whole cosmos, and that correct chant, metre, and measure keep that order steady.
Because the hymn treats metre (chandas) as a power that shapes and stabilizes sacred speech; by linking metres with deities, it shows how ritual sound supports cosmic order.
The Fathers (pitaraḥ) are ancestral powers who transmit the rite, and the seven seers are archetypal inspired knowers who follow the ancient path and ‘hold the reins’ of disciplined recitation and insight.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.