Sukta 123
Sukta 10.123
Traditionally associated with Vena (or a Vena-related seer) in RV 10.123; exact attribution varies by Anukramaṇī traditions.
Vena / Gandharva-Sūrya complex (a luminous messenger/mediator power); Sūrya and the Waters are central supporting powers in the verse.
Triṣṭubh (11-syllable cadence; typical of RV 10 hymns with expansive imagery).
ฤคเวท 10.123 สรรเสริญ “เวนะ” ในฐานะพลังสว่างผู้เป็นสื่อกลาง—มักตีความเป็นกลุ่มสัมพันธ์คันธรรพะ–สุริยะ—ผู้กระตุ้นการกำเนิด การเผยญาณ และการประสานคู่ตรงข้ามแห่งจักรวาล บทกวีดำเนินผ่านภาพอันเด่นชัดของแสงที่กำลังก่อรูปในครรภ์ การบรรจบกันของน่านน้ำกับดวงอาทิตย์ และสหภาพสวรรค์เชิงอีโรติก-สัญลักษณ์ ก่อนจะลงท้ายด้วย “หยด/ลำแสง” ที่สถาปนาระเบียบครอบคลุมสามโลก
Mantras
Mantra 1
अयं वेनश्चोदयत्पृश्निगर्भा ज्योतिर्जरायू रजसो विमाने । इममपां संगमे सूर्यस्य शिशुं न विप्रा मतिभी रिहन्ति ॥
เวนะ (Vena) ผู้นี้เร่งเร้าเหล่าครรภ์อันหลากสี—ครรภ์แห่งการก่อเกิด; เป็นแสงสว่างที่ยังห่อหุ้มด้วยเยื่อแห่งการเกิด ตั้งอยู่ในเวิ้งกว้างแห่งแดนกลาง (rajas). ณ จุดบรรจบของสายน้ำ (ap) และสุริยะ (Sūrya) นี้ เหล่าวิประ (vipra) เลียชโลมมันด้วยความคิด (mati) ดุจเลี้ยงดูทารกแรกเกิด.
Mantra 2
समुद्रादूर्मिमुदियर्ति वेनो नभोजाः पृष्ठं हर्यतस्य दर्शि । ऋतस्य सानावधि विष्टपि भ्राट् समानं योनिमभ्यनूषत व्राः ॥
จากห้วงสมุทร (samudra) เวนะยกคลื่นขึ้น; ผู้กำเนิดจากนภา (nabhojāḥ) เผยแผ่นหลังของผู้เป็นทองคำ. บนยอดแห่งฤตะ (Ṛta—ระเบียบ/สัจจะจักรวาล) ณ ที่นั่งสูงสุด (viṣṭapi) เหล่าพลังอันเรืองรองเคลื่อนไปสู่ครรภ์ร่วมเดียว (yoni) ขับขานถ้อยคำยินยอมพร้อมกัน.
Mantra 3
समानं पूर्वीरभि वावशानास्तिष्ठन्वत्सस्य मातरः सनीळाः । ऋतस्य सानावधि चक्रमाणा रिहन्ति मध्वो अमृतस्य वाणीः ॥
บรรดามารดาโบราณทั้งหลายเร่งรุดสู่แหล่งกำเนิดเดียวอันร่วมกัน ยืนพร้อมกันในรังเดียว ล้อมรอบลูกโค เมื่อก้าวไปบนยอดแห่ง ṛta (ระเบียบอันเที่ยงธรรมแห่งจักรวาล) นางทั้งหลายเลียเอาวาจาอันหวานดุจน้ำผึ้งแห่งความไม่ตาย
Mantra 4
जानन्तो रूपमकृपन्त विप्रा मृगस्य घोषं महिषस्य हि ग्मन् । ऋतेन यन्तो अधि सिन्धुमस्थुर्विदद्गन्धर्वो अमृतानि नाम ॥
เหล่าวิปฺระ (vipra) ผู้รู้รูปนั้นได้หล่อหลอมให้เป็นรูปขึ้น; เขาทั้งหลายไปตามเสียงร้องของสัตว์ป่า ไปตามเสียงเรียกของผู้ยิ่งใหญ่ เมื่อดำเนินไปด้วย ṛta เขาทั้งหลายยืนอยู่เหนือกระแสแห่งสายน้ำ; คันธรรพะ (Gandharva) ได้ค้นพบพระนามอันไม่ตาย
Mantra 5
अप्सरा जारमुपसिष्मियाणा योषा बिभर्ति परमे व्योमन् । चरत्प्रियस्य योनिषु प्रियः सन्त्सीदत्पक्षे हिरण्यये स वेनः ॥
อัปสรา (Apsaras) ยิ้มละไมต่อคนรักของนาง; นางผู้เป็นสตรีอุ้มชูเขาไว้ในสวรรค์อันสูงสุด เขาผู้เป็นที่รัก เคลื่อนไปในครรภ์แห่งผู้เป็นที่รักทั้งหลาย และเป็นที่รักเช่นกัน เวนะ (Vena) จึงนั่งลงบนปีกทองคำ
Mantra 6
नाके सुपर्णमुप यत्पतन्तं हृदा वेनन्तो अभ्यचक्षत त्वा । हिरण्यपक्षं वरुणस्य दूतं यमस्य योनौ शकुनं भुरण्युम् ॥
เมื่อท่านโผบินใกล้ในนภา ดุจนกปีกงาม ผู้แสวงหาด้วยดวงใจย่อมเพ่งเห็นท่าน ปีกทอง ผู้เป็นทูตแห่งวรุณะ (Varuṇa) เป็นนกว่องไวในครรภ์แห่งยมะ (Yama)—ท่านเคลื่อนไปด้วยความเร็วอันยับยั้งมิได้
Mantra 7
ऊर्ध्वो गन्धर्वो अधि नाके अस्थात्प्रत्यङ्चित्रा बिभ्रदस्यायुधानि । वसानो अत्कं सुरभिं दृशे कं स्वर्ण नाम जनत प्रियाणि ॥
คันธรรพะ (Gandharva) ยืนตรงอยู่เหนือฟากฟ้า หันกลับสู่ภายใน แบกอาวุธอันสว่างไสว สวมรัศมีหอมกรุ่นเพื่อผู้มองเห็น และด้วยนามว่า “สวรฺ (Svar)”—นภาอันเรืองรอง—เขาก่อกำเนิดสิ่งอันเป็นที่รักทั้งหลาย
Mantra 8
द्रप्सः समुद्रमभि यज्जिगाति पश्यन्गृध्रस्य चक्षसा विधर्मन् । भानुः शुक्रेण शोचिषा चकानस्तृतीये चक्रे रजसि प्रियाणि ॥
หยดแห่งแก่นสารเคลื่อนไปสู่มหาสมุทร มองด้วยสายตาไกลดุจแร้ง และทรงไว้ซึ่งธรรม (dharma) ลำแสงยินดีในเปลวเพลิงอันผ่องใส และสถาปนาสิ่งอันเป็นที่รักไว้ในแดนรชัส (rajas) ชั้นที่สาม
Frequently Asked Questions
Vena is portrayed as a radiant, mediating power—often associated with a Gandharva-like messenger quality—who brings hidden light into manifestation and links the Sun with the Waters.
The hymn uses birth imagery to describe insight: illumination first appears subtle and protected, and the seers’ focused contemplation ‘nurtures’ it until it becomes clear, stable knowledge.
When inner vitality (Waters) meets clarity (Sun), a mediating light arises that can be cultivated through disciplined thought, leading to alignment with ṛta—truth, right order, and right action.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.