Sukta 155
Sukta 1.155
Dīrghatamas Aucathya (traditional for RV 1.155)
Viṣṇu
Triṣṭubh
บทสวดนี้สรรเสริญพระวิษณุว่าเป็นผู้พิทักษ์อันกว้างใหญ่ ผู้ไม่มีผู้ใดพิชิตได้ ผู้ปลุกเร้าความคิดอันดลใจ และทรงยืนมั่นบนยอดภูผาสูงส่ง บทสวดเฉลิมฉลอง “ก้าวย่างอันกว้างไกล” เชิงจักรวาลของพระองค์ ซึ่งใช้วัดและค้ำจุนโลกทั้งหลาย พร้อมเชื่อมความยิ่งใหญ่ของพระองค์เข้ากับระเบียบแห่งยัญพิธีและชัยชนะในการประลอง กวียกพระวิษณุเป็นทั้งผู้วัดจักรวาลและพลังอันเยาว์วัยนิรันดร์ ผู้ก้าวหน้าออกไปเพื่อเกื้อกูลผู้บูชา
Mantras
Mantra 1
प्र वः पान्तमन्धसो धियायते महे शूराय विष्णवे चार्चत । या सानुनि पर्वतानामदाभ्या महस्तस्थतुरर्वतेव साधुना ॥
ท่านทั้งหลายจงยกบทสรรเสริญขึ้นถวายแด่วิษณุ (Viṣṇu) ผู้ทรงมหาวีรานุภาพ—ผู้ดื่มด่ำความปีติอันใสกระจ่าง (น้ำโสมที่ชำระแล้ว) และปลุกเร้าความคิด. พระองค์ทรงยืนอยู่บนสันยอดแห่งภูผา ไม่อาจพิชิตได้ กว้างใหญ่มั่นคง ตรงแน่วดุจม้าศึกอันประเสริฐ ผู้ดำเนินโดยความดีงาม.
Mantra 2
त्वेषमित्था समरणं शिमीवतोरिन्द्राविष्णू सुतपा वामुरुष्यति । या मर्त्याय प्रतिधीयमानमित्कृशानोरस्तुरसनामुरुष्यथः ॥
โอ้อินทระและวิษณุ การศึกของท่านทั้งสอง ผู้ทรงฤทธิ์อันฉับไว นั้นดุเดือดยิ่ง; ผู้ดื่มโสมะย่อมแผ่ทางอันปลอดภัยให้ท่านทั้งสองกว้างไกล. ครั้นเมื่อแรงศัตรูถูกตั้งขึ้นต่อมนุษย์ผู้มรรตัย แม้จากเปลวไฟอันลุกโชติและจากแรงพุ่งกระหน่ำ ท่านทั้งสองก็ทรงคุ้มครองและทำให้ทางผ่านกว้างออก.
Mantra 3
ता ईं वर्धन्ति मह्यस्य पौंस्यं नि मातरा नयति रेतसे भुजे । दधाति पुत्रोऽवरं परं पितुर्नाम तृतीयमधि रोचने दिवः ॥
สององค์นั้นยังความเป็นวีรบุรุษอันยิ่งใหญ่ของเขาให้เจริญ; มารดาทั้งสองถูกนำลงต่ำ เพื่อพืชพันธุ์และเพื่อการเสวยสุข. บุตรสถาปนานามเบื้องล่างและเบื้องบนของบิดา และนามที่สามนั้นเขาตั้งไว้ในแดนสว่างแห่งสวรรค์.
Mantra 4
तत्तदिदस्य पौंस्यं गृणीमसीनस्य त्रातुरवृकस्य मीळ्हुषः । यः पार्थिवानि त्रिभिरिद्विगामभिरुरु क्रमिष्टोरुगायाय जीवसे ॥
เราขับสรรเสริญวีรฤทธิ์นั้น—ใช่แล้ว วีรฤทธิ์ของเขานั้น—ของผู้พิทักษ์ผู้แข็งแกร่ง ผู้ไม่ถูกหมาป่าทำร้าย ผู้เอื้อเฟื้อทาน. ผู้ซึ่งด้วยสามก้าวได้วัดโลกทั้งหลายบนแผ่นดินอย่างกว้างไกล เพื่อชีวิตอันกว้างดำเนิน เพื่อบทสรรเสริญอันไพศาล.
Mantra 5
द्वे इदस्य क्रमणे स्वर्दृशोऽभिख्याय मर्त्यो भुरण्यति । तृतीयमस्य नकिरा दधर्षति वयश्चन पतयन्तः पतत्रिणः ॥
มนุษย์ผู้ต้องตาย เมื่อเงยดูนิมิตแห่งสวรรค์อันส่องสว่าง ย่อมเห็นได้เพียงสองก้าวย่างของท่าน; แต่ก้าวย่างที่สามนั้น ไม่มีผู้ใดเอื้อมถึง—แม้เหล่านกผู้มีปีกโผบินก็ยังไปไม่ถึง.
Mantra 6
चतुर्भिः साकं नवतिं च नामभिश्चक्रं न वृत्तं व्यतीँरवीविपत् । बृहच्छरीरो विमिमान ऋक्वभिर्युवाकुमारः प्रत्येत्याहवम् ॥
ท่านทรงรวม “สี่” กับ “เก้าสิบ” เป็นนามทั้งหลาย แล้วให้กงล้ออันมีซี่มากหมุนไปดุจวงกลมที่เวียนวน ส่งมันออกไปตามวิถีของมัน. ผู้มีกายใหญ่โต ทรงวัดด้วยบทสรรเสริญของฤๅษี (ṛk); ผู้เยาว์นิรันดร์แต่ไม่ใช่เด็ก ย่างออกสู่สมรภูมิ.
Inside Sukta 155
How it unfolds
- Where it opens
A call to bring forward praise for Viṣṇu—the heroic power ‘drunk with clarified delight’ who awakens thought and stands firm upon the mountain summits.
- Development
Viṣṇu is unfolded as protector and benefactor, whose vastness is not merely physical but cosmic—his presence establishes secure spaces and supports life and worship.
- Climax
The proclamation of his signature act: with three strides he measures the earthly worlds, revealing the principle of ‘wideness’ (uru) as divine order and life-support.
- Where it settles
The hymn closes by portraying Viṣṇu as ever-young and vast-bodied, setting the cosmic wheel in motion and advancing to the battle—assuring the worshipper of dynamic protection and victorious order.
The deity: Viṣṇu
- In the VedaIn the Ṛgveda, Viṣṇu is the wide-striding, luminous power who establishes the spaces of the worlds, moves with sovereign ease, and is praised as a steadfast protector and benefactor. He is invoked as mighty, “vast in being,” and intimately connected with the sacrifice’s expansive order.
- Cosmic functionMeasurer and stabilizer of cosmic regions through the ‘three strides’; upholder of ṛta (cosmic order) and giver of secure space for life, worship, and victory.
- Inner significanceThe awakening and expansion of consciousness—taking ‘wide strides’ beyond limitation—so the mind finds firm footing, clarity, and protective order amid conflict and change.
The seer
- Dīrghatamas AucathyaAucathya (descendant of Ucathya; often associated with the Aṅgirasa-Bṛhaspatya seer milieu in later tradition) · A profound, riddle-speaking seer famed for symbolic and cosmological hymns, especially the enigmatic teachings on unity behind many forms (notably RV 1.164).
Famous verses
प्र वः पान्तमन्धसो धियायते महे शूराय विष्णवे चार्चत । या सानुनि पर्वतानामदाभ्या महस्तस्थतुरर्वतेव साधुना ॥tribhir id vigāmabhir uru kramiṣṭa
bṛhaccharīro yuvākumāraḥ
Attributes of the deity
- Urukrama (wide-striding)
- World-measurer (three strides)
- Protector and benefactor
- Unconquerable, steadfast on the heights
- Vast-bodied, all-pervading presence
- Ever-youthful power advancing to aid in struggle
Also by this seer
- RV 1.140–1.164 (traditional attributions include several hymns in this range, with RV 1.164 most celebrated)
- Riddle-style cosmological verses and imagery later echoed in Brāhmaṇa and Upaniṣadic interpretation
The rite, step by step
- Prepare the altar/fire and seat the reciter; establish śānti and intention for protection and expansion of well-being.
- Offer preliminary oblations (ghee) and, where applicable, Soma-related libations while beginning praise of Viṣṇu’s greatness.
- Recite the hymn in Triṣṭubh cadence with emphasis on ‘uru/urukrama’ motifs, aligning the rite with cosmic measure and order.
- Conclude with a closing oblation and a brief prayer for steadfastness, victory, and spacious life (uru jīvanam).
Offerings
- Ghee (ājya)
- Soma (where Soma-rite is performed)
- Grain-cakes or simple food offerings (context-dependent)
- Water libations (ācamana/pariṣecana in later practice)
Frequently Asked Questions
It praises Viṣṇu’s vast power—especially his famous ‘three strides’ by which he measures and secures the worlds—while asking for protection, stability, and a spacious life.
The mountain-summit imagery presents Viṣṇu as firm, unconquerable, and elevated above obstacles—symbolizing a stable cosmic support that the worshipper can rely on.
It is a Vedic way of saying Viṣṇu establishes the great spaces of existence—measuring out the world-regions so life, order, and the sacrifice can unfold securely.
Ask anything about Sukta 155 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
