Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

तौमहाग्रहसङ्काशावन्योन्यंसन्निपत्य च ।।।।सङ्ग्रामेशतधायातौमेदिन्यांचैवपेततुः ।

tau mahāgrahasaṅkāśāv anyonyaṃ sannipatya ca | saṅgrāme śatadhā yātau medinyāṃ caiva petatuḥ ||

ดุจดาวเคราะห์อันยิ่งใหญ่ ศรทั้งสองกระแทกกันกลางสมรภูมิ; แล้วแตกเป็นร้อยเสี่ยง และร่วงหล่นลงสู่พื้นพิภพ

तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
महाग्रहसङ्काशौlike great planets
महाग्रहसङ्काशौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहाग्रह + सङ्काश (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (महाग्रह इव सङ्काशः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; तौ इति विशेषण
अन्योन्यम्one another
अन्योन्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् परस्परवाचक (reciprocal), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियायाः कर्मवत्
सन्निपत्यhaving collided
सन्निपत्य:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्-नि-पत् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund), ‘having collided/met’
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
सङ्ग्रामेin battle
सङ्ग्रामे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootसङ्ग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
शतधाinto a hundred pieces
शतधा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशतधा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), ‘into a hundred parts/ways’
यातौhaving become (thus)
यातौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootया (धातु) → यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; तौ इति विशेषण (gone/come to a state)
मेदिन्याम्on the earth
मेदिन्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमेदिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
एवindeed
एव:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
पेततुःthey fell
पेततुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, द्विवचन

In the battle both of them touching each other in conflict like the major planets flew into a hundred pieces and fell on earth.

L
Lakṣmaṇa
I
Indrajit
E
earth (medinī)
P
planets (graha)
A
arrows (śara)

FAQs

Even great power can be neutralized by equal opposition; Dharma teaches humility—victory is not guaranteed by might alone.

The two projectiles collide, break apart massively, and drop to the ground, signaling a temporary stalemate.

Sāhasa (boldness) balanced by realism: the battle shows the limits of power and the need for strategy grounded in right purpose.