Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

इन्द्रजित्-लक्ष्मणयुद्धम् तथा वानरप्रोत्साहनम्

Indrajit–Lakshmana Battle and the Rallying of the Vanaras

तेचास्यहयमुख्येषुतूर्णमुत्पत्यवानराः ।।।।चतुर्षुसुमहावीर्यानिपेतुर्भीमविक्रमाः ।

te cāsya hayamukhyeṣu tūrṇam utpatya vānarāḥ | caturṣu sumahāvīryā nipetur bhīmavikramāḥ ||

เหล่าวานรผู้กล้าหาญยิ่งและน่าเกรงขามด้วยเดชานุภาพ ต่างกระโจนขึ้นโดยพลัน แล้วเข้าประดังใส่ม้าชั้นเลิศทั้งสี่ของรถศึกนั้น

तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
and
:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; ‘of him/this’
हयमुख्येषुupon the best horses
हयमुख्येषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहय + मुख्य (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष: मुख्याः हयाः; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
उत्पत्यleaping up
उत्पत्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootउत्-पत् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund) ‘having leapt up’
वानराःvanaras
वानराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
चतुर्षुon four
चतुर्षु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; ‘on four (of them)’
सुमहावीर्याःof very great prowess
सुमहावीर्याः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु + महा + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
निपेतुःfell upon
निपेतुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-पत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
भीमविक्रमाःof terrible valor
भीमविक्रमाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभीम + विक्रम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

The four Vanaras of remarkable valour and of terrific courage getting up immediately fell on the best of the horses (of Indrajith).

V
Vanaras
I
Indrajit (implied by 'his horses')

FAQs

Dharma in collective defense includes tactical intervention: allies may disable an aggressor’s mobility to protect the righteous side and reduce harm to their leaders.

The vanara leaders leap and attack the principal horses of Indrajit’s chariot.

Fearless initiative and coordinated support in battle.