Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

इन्द्रजित्-लक्ष्मणयुद्धम् तथा वानरप्रोत्साहनम्

Indrajit–Lakshmana Battle and the Rallying of the Vanaras

प्रहस्तोनिहतोवीरोनिकुम्भश्चमहाबल. ।कुम्भकर्णश्चकुम्भश्चधूम्राक्षश्चनिशाचरः ।।6.90.10।।जम्बुमालीमहामालीतीक्ष्णवेगोऽशनिप्रभः ।सुप्तघ्नोयज्ञकोपश्चवज्रदंष्ट्रश्चराक्षसः ।।6.90.11।।सम्ह्रादीविकटोऽरिघ्नस्तपनोदमएव च ।प्रघासःप्रघसश्चैवप्रजङ्घोजङ्घएव च ।।6.90.12।।अग्निकेतुश्चदुर्धर्षोरश्मिकेतुश्चवीर्यवान् ।विद्युज्जिह्वाद्विजिह्वश्चसूर्यशत्रुश्चराक्षसः ।।6.90.13।।अकम्पनःसुपार्श्वश्चचक्रमाली च राक्षसः ।कम्पनस्सत्त्ववन्तौतौदेवान्तकनरान्तकौ ।।6.90.14।।

prahasto nihato vīro nikumbhaś ca mahābalaḥ | kumbhakarṇaś ca kumbhaś ca dhūmrākṣaś ca niśācaraḥ ||

jambumālī mahāmālī tīkṣṇavego 'śaniprabhaḥ | suptaghno yajñakopaś ca vajradaṃṣṭraś ca rākṣasaḥ ||

samhrādī vikaṭo 'righnas tapano dama eva ca | praghāsaḥ praghasaś caiva prajaṅgho jaṅgha eva ca ||

agniketuś ca durdharṣo raśmiketuś ca vīryavān | vidyujjihvā dvijihvaś ca sūryaśatruś ca rākṣasaḥ ||

akampanaḥ supārśvaś ca cakramālī ca rākṣasaḥ | kampanaḥ sattvavantau tau devāntaka-narāntakau ||

(กราบทูลทศกัณฐ์:) “พระหัสด์วีรบุรุษถูกสังหารแล้ว ทั้งนิกุมภะผู้มีกำลังยิ่ง คุมภกรรณ คุมภะ และธูมรากษะผู้ท่องราตรี; ชัมพุมาลี มหามาลี ตีกษณเวคะ อศนีประภะ สุปตฆนะ ยัชญโกปะ และวัชรทังษฏระ; สัมหราดี วิกฏะ อริฆนะผู้ฆ่าศัตรู ตปนะ และดมะ; ประฆาสะ ประฆสะ ประชังคะ และชังคะ; อัคนิเกตุผู้ยากจะต้าน รัศมิเกตุผู้ทรงเดช วิทยุชิหวา ทวิชิหวา และสุริยศัตรุยักษ์; อกัมปนะ สุปารศวะ และจักรมาลี; อีกทั้งกัมปนะ—พร้อมด้วยเทวานตกะและนรานตกะผู้ทรงพลัง”

एतान्these (ones)
एतान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
निहत्यhaving slain
निहत्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeVerb
Rootनि-हन् (धातु) (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), उपसर्गयुक्त (नि-)
अतिबलान्exceedingly strong
अतिबलान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootअति-बल (प्रातिपदिक; components: अति + बल)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural); विशेषण of राक्षससत्तमान्
बहून्many
बहून्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural); विशेषण of राक्षससत्तमान्
राक्षससत्तमान्the best of the Rakshasas
राक्षससत्तमान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootराक्षस-सत्तम (प्रातिपदिक; components: राक्षस + सत्तम)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural); षष्ठी-तत्पुरुष (best among Rakshasas)
बाहुभ्याम्with (your) two arms
बाहुभ्याम्:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), द्विवचन (Dual)
सागरम्the ocean
सागरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
तीर्त्वाhaving crossed
तीर्त्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeVerb
Rootतॄ (धातु) (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)
लङ्घ्यताम्cross (you should cross)
लङ्घ्यताम्:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootलङ्घ् (धातु) (तिङन्त)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद; आज्ञार्थ (command)
गोष्पदम्a cow’s hoofprint
गोष्पदम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootगो-ष्पद (प्रातिपदिक; components: गो + ष्पद/पद)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (cow's hoof-mark/footprint)
लघुsmall
लघु:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootलघु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण of गोष्पदम् (used predicatively: 'as small as')

"The heroic Prahastha, Nikumbha also and Kumbhakarna of mighty prowess, Kumbha also, night ranger Dum raksha, Jambumali, Mahamali, Teekshanavega, Asanibhra, Suptanga, Yagnakopa, Vajradamshtra, Rakshasas Simhadri, Arigna, Vikata, Tapana, Dama also, Praghaasa, Praghasa, Prajaghna, and Jaghan also, Durdarsha, Agniketha, heroes Rasmikethu, Vidyajihva, Dwijihwa, Suryasatru, and Rakshasas Akampana, Suparswa, Chakramali, and Rakshasas Kampana, and energetic Devanthaka and Naranthaka have been killed by you."

R
Rāvaṇa
V
Vibhīṣaṇa
P
Prahasta
N
Nikumbha
K
Kumbhakarṇa
D
Dhūmrākṣa
J
Jambumālī
M
Mahāmālī
T
Tīkṣṇavega
A
Aśaniprabha
S
Suptaghna
Y
Yajñakopa
V
Vajradaṃṣṭra
S
Samhrādī
V
Vikaṭa
A
Arighna
T
Tapana
D
Dama
P
Praghāsa
P
Prajaṅgha
J
Jaṅgha
A
Agniketu
R
Raśmiketu
V
Vidyujjihvā
D
Dvijihva
S
Sūryaśatru
A
Akampana
S
Supārśva
C
Cakramālī
D
Devāntaka
N
Narāntaka

FAQs

Dharma for a ruler includes facing truth: a truthful accounting of losses is necessary for right judgment; denial and pride magnify destruction.

A speaker (traditionally Vibhīṣaṇa in counsel/assessment) enumerates major rākṣasa leaders who have fallen, underscoring Laṅkā’s weakening position.

Satya and sobriety in counsel—naming the dead functions as moral and strategic clarity, urging responsible leadership.