Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

निकुम्भिला

यज्ञविघ्नः — Vibhishana’s Counsel and Lakshmana’s March to Nikumbhila

महताहरिसैन्येनसवेगमभिसंवृतः ।ऋक्षराजबलंचैवददर्शपथिविष्ठितम् ।।6.85.32।।

mahatā hari-sainyena savegam abhisaṃvṛtaḥ |

ṛkṣa-rāja-balaṃ caiva dadarśa pathi viṣṭhitam ||6.85.32||

เขาเคลื่อนพลอย่างรวดเร็ว โดยมีไพร่พลวานรอันใหญ่หลวงห้อมล้อม และยังได้เห็นกองกำลังของพญาหมีตั้งมั่นอยู่ตามเส้นทางด้วย

महतāby a great
महतā:
करण (Karaṇa; means)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण (qualifying हरिसैन्येन)
हरिसैन्येनby the monkey-army
हरिसैन्येन:
करण/सहकारक (Means/accompaniment)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'हरीणां सैन्येन'
सवेगम्with speed
सवेगम्:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeAdjective
Rootवेग (प्रातिपदिक) + स- (पूर्वपद)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (सह-समास): 'वेगेन सह' = with speed; used adverbially
अभिसंवृतःsurrounded
अभिसंवृतः:
कर्ता (Karta; subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootअभि-सम्-√वृ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; 'completely surrounded'
ऋक्षराजबलम्the bear-king's force
ऋक्षराजबलम्:
कर्म (Karma; object of seeing)
TypeNoun
Rootऋक्षराज (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'ऋक्षराजस्य बलम्' (Jāmbavān's force)
and
:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
एवalso/indeed
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (also/indeed)
ददर्शsaw
ददर्श:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
पथिon the path
पथि:
अधिकरण (Adhikaraṇa; location)
TypeNoun
Rootपथिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
विष्ठितम्standing/posted
विष्ठितम्:
कर्म (Karma; object-qualifier)
TypeAdjective
Rootविष्ठित (कृदन्त; √स्था 'to stand' with vi-)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषण (of ऋक्षराजबलम्)

Lakshmana also saw Jambavan standing on the way, with a huge Vanara army surrounded while going speedily.

L
Lakṣmaṇa
V
Vānara army (hari-sainya)
Ṛkṣarāja (Bear-king Jāmbavān)

FAQs

Dharma is readiness in the service of truth—forces are positioned to support a just objective, reflecting organized protection.

As Lakṣmaṇa advances quickly, he observes allied formations—Jāmbavān’s contingent—placed along the way.

Strategic discipline—orderly support enables righteous action to succeed.