Shloka 3

नैरृताधिपतेवाक्यंयदुक्तंतेविभीषण ।भूयस्तच्छ्रोतुमिच्छामिब्रूहियत्तेविवक्षितम् ।।6.85.3।।

nairṛtādhipate vākyaṃ yad uktaṃ te vibhīṣaṇa |

bhūyas tac chrotum icchāmi brūhi yat te vivakṣitam ||6.85.3||

โอ้พิเภก ผู้เป็นเจ้าแห่งรากษสา ถ้อยคำที่ท่านกล่าวไว้ ข้าปรารถนาจะฟังอีกครั้งหนึ่ง; โปรดกล่าวซ้ำตามที่ท่านตั้งใจจะสื่อเถิด

नैरृताधिपतेO lord of the Rakshasas
नैरृताधिपते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnairṛta + adhipati (प्रातिपदिक); समासः
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
वाक्यम्speech/statement
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यत्which/that which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (relative), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उक्तम्spoken
उक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तेby you/your
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive) / चतुर्थी (4th/Dative) एकवचन; here genitive ‘by you/your’ in sense ‘spoken by you’
विभीषणO Vibhishana
विभीषण:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvibhīṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
भूयःagain
भूयः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhūyas (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), पुनरुक्ति/पुनः (again)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
इच्छामिI wish
इच्छामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootiṣ (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपदम्
ब्रूहिtell/say
ब्रूहि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपदम्
यत्what
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (relative), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
विवक्षितम्intended to be said
विवक्षितम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootvi-vakṣ (धातु)
Formक्त (past passive participle) from desiderative sense ‘to intend to say’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

"O Lord of Rakshasas, Vibheeshana! I wish to hear the words spoken by you. You may repeat that which you wanted to convey. I wish to hear."

R
Rāma
V
Vibhīṣaṇa
R
Rākṣasas (Nairṛtas)

FAQs

Dharma in leadership includes careful listening and seeking clarity before action—truth is served by verification, not haste.

Rāma asks Vibhīṣaṇa to repeat and clarify his counsel/information, ensuring the next step in battle is grounded in accurate understanding.

Prudence and respect for truthful counsel—Rāma models attentive, responsible command.