Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

इन्द्रजितो यज्ञानुष्ठानं अन्तर्धानं च

Indrajit’s Rite and the Invisible Assault

तुवैहायसंप्राप्यसरथोरामलक्ष्मणौ ।आचक्षुर्विषयेतिष्ठवनिव्याधनिशितैश्शरैः ।।।।

tu vaihāyasaṃ prāpya sa-ratho rāma-lakṣmaṇau | ācakṣur-viṣaye tiṣṭhan vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ || 6.80.22 ||

แล้วเขาขึ้นสู่รถศึกเวหาส์ ลอยอยู่เหนือฟ้า พ้นจากระยะสายตา และยิงศรปลายคมจากนภาเข้าถูกพระรามและพระลักษมณ์

तुbut/then
तु:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक अव्यय
वैहायसम्the sky/upper air
वैहायसम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootवैहायस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गमन-लक्ष्य (to the sky/air)
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त-भाव (absolutive in -ya), पूर्वकाल (having reached)
सरथःwith his chariot
सरथः:
कर्ता (Kartā)
TypeAdjective
Rootस-रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सहार्थे तत्पुरुषः (with a chariot)
रामलक्ष्मणौRama and Lakshmana
रामलक्ष्मणौ:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootराम + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः
आचक्षुःbecame out of sight
आचक्षुः:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootआ-चक्ष् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद (sense: 'he became unseen/out of sight')
विषयेwithin sight-range
विषये:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootविषय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'दृष्टि-विषय' (within range of sight)
तिष्ठन्standing
तिष्ठन्:
कर्ता (Kartā)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियासहचर (while standing)
विव्याधpierced/struck
विव्याध:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootव्यध् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
निशितैःsharp
निशितैः:
करण (Karaṇa)
TypeAdjective
Rootनिशित (प्रातिपदिक) < निश् (धातु)
Formकृदन्त-क्त, पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (of शरैः)
शरैःwith arrows
शरैः:
करण (Karaṇa)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

Riding in the aerial car, Indrajith remaining out of sight released pointed arrows from the sky and tormented Rama and Lakshmana standing in the battlefield.

I
Indrajit
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
A
Arrows
S
Sky (vaihāyasa)

FAQs

The episode raises the dharmic issue of fair combat: attacking while remaining unseen challenges yuddha-dharma ideals of directness and accountability in battle.

Indrajit takes position in the sky with his chariot, stays out of sight, and wounds Rāma and Lakṣmaṇa with sharp arrows.

For Indrajit, tactical cunning; for the protagonists (by implication), endurance under unjust or asymmetric assault.