Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

युद्धे अङ्गद-मैन्द-द्विविद-राक्षसयुद्धम्; कुम्भस्य प्रादुर्भावः तथा सुग्रीवेण पराभवः

Sarga 76: Angada and the Vanara chiefs battle Kampana, Prajaṅgha, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa; Kumbha enters and is checked by Sugrīva

सोङ्गदंनिशितैर्बाणैस्तदाविव्याधवेगितः ।शरीरदारणैस्तीक्ष्णैःकालाग्निसमविग्रहैः ।।।।क्षुरक्षुरप्रैर्नाराचैर्वत्सदन्तैश्शिलीमुखैः ।कर्णिशल्यविपाठैश्चबहुभिश्चशितैश्शरैः ।।।।

so 'ṅgadaṃ niśitair bāṇais tadā vivyādha vegitaḥ |

śarīradāraṇais tīkṣṇaiḥ kālāgnisamavigrahaiḥ ||

kṣurakṣuraprair nārācair vatsadantaiś śilīmukhaiḥ |

karṇiśalyavipāṭhaiś ca bahubhiś ca śitaiḥ śaraiḥ ||

แล้วเขาก็พุ่งเข้ามาอย่างรวดเร็ว ยิงศรคมกริบทะลวงองคทะ—ศรอันแหลมกล้า ฉีกกายดุจไฟแห่งปรลัย—ด้วยศรนานาชนิด ได้แก่ กษุระ กษุรประ นาราจ วัตสดันตะ ศิลีมุข กรณี ศัลยะ วิปาฏะ และศรคมอื่น ๆ อีกมากมาย

saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
aṅgadamAngada
aṅgadam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootaṅgada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
niśitaiḥsharp
niśitaiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootniśita (कृदन्त; √śi/शि or √niś/निश्; adjectival)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (bāṇaiḥ/śaraiḥ)
bāṇaiḥwith arrows
bāṇaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootbāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करणम्
tadāthen
tadā:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
vivyādhapierced
vivyādha:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vyadh (धातु) with vi-
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
vegitaḥswift
vegitaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvegita (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (saḥ)
śarīra-dāraṇaiḥbody-tearing
śarīra-dāraṇaiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśarīra (प्रातिपदिक) + dāraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (śarīrasya dāraṇāni)
tīkṣṇaiḥkeen/pointed
tīkṣṇaiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottīkṣṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (bāṇaiḥ/śaraiḥ)
kāla-agni-sama-vigrahaiḥhaving forms like the fire of dissolution
kāla-agni-sama-vigrahaiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāla (प्रातिपदिक) + agni (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक) + vigraha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (kālāgninā samaḥ vigrahaḥ yeṣām)
kṣura-kṣurapraiḥwith (arrows called) Kṣura and Kṣurapra
kṣura-kṣurapraiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkṣura (प्रातिपदिक) + kṣurapra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; द्वन्द्व-समासः (kṣuraiḥ ca kṣurapraiḥ ca)
nārācaiḥwith Nārāca arrows
nārācaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootnārāca (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
vatsadantaiḥwith Vatsadanta arrows
vatsadantaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvatsadanta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
śilīmukhaiḥwith Śilīmukha arrows
śilīmukhaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootśilīmukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
karṇi-śalya-vipāṭhaiḥwith Karṇin, Śalya, and Vipāṭha (arrows)
karṇi-śalya-vipāṭhaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkarṇin (प्रातिपदिक) + śalya (प्रातिपदिक) + vipāṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; द्वन्द्व-समासः (karṇibhiḥ ca śalyaiḥ ca vipāṭhaiḥ ca)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
bahubhiḥmany
bahubhiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (śaraiḥ)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
śitaiḥsharp
śitaiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśita (कृदन्त; √śi/शि; adjectival)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (śaraiḥ)
śaraiḥwith arrows
śaraiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootśara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करणम्

He (Sonitaksha) swiftly pierced with pointed shafts resembling fire raging at the time of dissolution and struck Angada with arrows known by names, Ksura, Ksurapra, Naracha, Vatsadanta, Silimukha, Karni, Salya, vipada and many sharp arrows.

A
Aṅgada
K
Kumbha

FAQs

It points to the intensified stakes of war: Dharma demands inner steadiness when violence escalates, and discernment about the destructive power of weapons.

Kumbha (by context) unleashes a barrage of specialized arrows upon Aṅgada, emphasizing the ferocity and technical arsenal of the battle.

Aṅgada’s fortitude is implied by the need to withstand such an onslaught; Kumbha’s martial expertise is emphasized through named weapon-types.