Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः

Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host

अन्यानपितदामुख्यान्वानरान् बहुभिश्शरैः ।।।।अर्दयामाससङ्कृद्धःकालानगिरिवमूर्छितः ।

anyān api tadā mukhyān vānarān bahubhiḥ śaraiḥ |

ardayāmāsa saṅkṛddhaḥ kālānagir iva mūrcchitaḥ ||

และด้วยความโกรธเกรี้ยว เขาระดมยิงศรนับไม่ถ้วนใส่หัวหน้าวานรคนอื่นๆ ราวกับไฟบรรลัยกัลป์ที่ลุกโชนเผาผลาญโลกในวาระสุดท้าย

अन्यान्other
अन्यान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), बहुवचनम्; qualifying ‘vānarān’
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्ययम् (also/even)
तदाthen
तदा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकाल-अव्ययम्
मुख्यान्chief, prominent
मुख्यान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmukhya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), बहुवचनम्; qualifying ‘vānarān’
वानरान्Vanaras
वानरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), बहुवचनम्
बहुभिःwith many
बहुभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (करण), बहुवचनम्; qualifying ‘śaraiḥ’
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootśara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (करण), बहुवचनम्
अर्दयामासtormented, harassed
अर्दयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ard (धातु) + causative (णिच्)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; णिच्-प्रयोगः (causative): ‘caused to be pained/tormented’
सङ्कृद्धःenraged
सङ्कृद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-√krudh (धातु) + kta (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; qualifying the subject (Indrajit)
कालानगिरिlike a mountain of doomsday-fire
कालानगिरि:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootkālānala (प्रातिपदिक) + giri (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (kālānala iva giriḥ = mountain-like blazing fire); पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; used as upamāna with ‘iva’
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम्
मूर्छितःoverpowered, frenzied
मूर्छितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmūrchita (कृदन्त; √murch)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘overpowered/possessed (by fury)’

Highly enraged like the fire at the time of universal destruction, he tormented many chiefs of Vanaras and others.

V
Vānaras
I
Indrajit (implied)

FAQs

Unchecked anger (krodha) is portrayed as apocalyptic in effect; dharma requires self-mastery, especially in war.

Indrajit broadens his assault from named leaders to many other Vānara chiefs.

A negative trait is emphasized: wrathful loss of control, shown through the ‘fire of destruction’ simile.