Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः

Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host

सप्तभिस्तुमहावीर्योमैन्दंमर्मविदारणैः ।पञ्चभिर्विशिखैश्चैवगजंविव्याथसंयुगे ।।।।

saptabhis tu mahāvīryo maindaṁ marma-vidāraṇaiḥ |

pañcabhir viśikhaiś caiva gajaṁ vivyātha saṁyuge ||

วีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่นั้นยิงศรเจ็ดดอกทะลุจุดสำคัญของไมนะทะ และในสงครามเดียวกันเขาก็ยิงกจะด้วยศรห้าดอกเช่นกัน

सप्तभिःwith seven
सप्तभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootsapta (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (करण), बहुवचनम्; ‘with seven’ (elliptic with arrows)
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपातः
महावीर्यःof great prowess
महावीर्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + vīrya (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; qualifying the (implied) subject ‘saḥ’ (Indrajit)
मैन्दम्Mainda
मैन्दम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmainda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्
मर्मविदारणैःwith vital-part-rending (arrows)
मर्मविदारणैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootmarma (प्रातिपदिक) + vidāraṇa (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (marmāṇi vidārayanti iti); पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (करण), बहुवचनम्; qualifying (elliptic) ‘śaraiḥ’
पञ्चभिःwith five
पञ्चभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootpañca (संख्या-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (करण), बहुवचनम्; ‘with five’
विशिखैःwith arrows
विशिखैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootviśikha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (करण), बहुवचनम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
एवalso/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम्
गजम्Gaja
गजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्
विव्याथwounded
विव्याथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√vyath (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
संयुगेin battle
संयुगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃyuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (अधिकरण), एकवचनम्

Indrajith, the eminent hero, hurt Mainda in private parts and even afflicted Gaja with five spades in the battle.

M
Mainda
G
Gaja
I
Indrajit (implied as the attacker)

FAQs

The verse warns how knowledge of ‘marmas’ (vital points) can be used destructively; dharma requires restraint and right intent in the use of skill.

Indrajit systematically wounds Mainda and Gaja, key Vānara fighters.

Lethal expertise and battlefield dominance, contrasted implicitly with the righteous cause of Rāma’s allies.