Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

अतिकायवधः

The Slaying of Atikāya

तांश्चैवसर्वान् स हरीन् शरैस्सर्वायसैर्बली ।विव्याथाभिमुखस्सङ्ख्येभीमकायोनिशाचर ।।।।

tāṃś caiva sarvān sa harīn śaraiḥ sarvāyasair balī | vivyādha abhimukhaḥ saṅkhye bhīma-kāyo niśācaraḥ || 6.71.41 ||

นิศาจผู้มีกายอันน่าสะพรึงและมีกำลังยิ่งนั้น เผชิญหน้าพวกเขาในท่ามกลางศึก แล้วใช้ศรเหล็กแทงทะลุวานรทั้งปวง

तान्them
तान्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (Plural)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
सर्वान्all
सर्वान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Singular)
हरीन्monkeys
हरीन्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
शरैःwith arrows
शरैः:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
सर्वायसैः(made) wholly of iron
सर्वायसैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + आयस (प्रातिपदिक)
Formसमासः कर्मधारय (sarva-āyasa = 'all-iron/entirely iron'); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
बलीpowerful
बली:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विव्याथpierced
विव्याथ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√व्यध् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अभिमुखःfacing (them)
अभिमुखः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभिमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सङ्ख्येin battle
सङ्ख्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootसङ्ख्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
भीमकायःof terrible form
भीमकायः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभीम + काय (प्रातिपदिक)
Formसमासः कर्मधारय (bhīma-kāya = 'terrible-bodied'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निशाचरःthe night-ranger (rakshasa)
निशाचरः:
Karta (कर्ता/subject; apposition to सः)
TypeNoun
Rootनिशाचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

The powerful night ranger of terrible form, pierced all monkeys who were facing him in the battlefield with iron arrows.

A
Atikāya (implied continuation)
N
Niśācara (rākṣasa)
V
Vānara (harīṇ)

FAQs

The verse underscores the harsh reality of adharma-driven aggression: power used to dominate the many is not validated by success; dharma is evaluated by rightful cause and restraint, not mere victory.

Atikāya directly engages the front-facing Vānara fighters and wounds them en masse with iron arrows.

For the attacker, relentless force; for the defenders (implicitly), steadfastness in facing the enemy.