Previous Verse
Next Verse

Shloka 66

त्रिशिरा–देवान्तक–महोदर–मत्त

महापार्श्व) वधः | Slaying of Trisira, Devantaka, Mahodara, and Matta (Mahaparsva

विदीर्णनयनेभूमौगतसत्त्वेगतायुषि ।।।।पतितेराक्षसेतस्मिन् विद्रुतंराक्षसंबलम् ।

vidīrṇanayane bhūmau gatasattve gatāyuṣi |

patite rākṣase tasmin vidrutaṃ rākṣasaṃ balam ||

เมื่อรากษสผู้นั้นล้มลงสู่พื้น—ดวงตาถูกบดขยี้ กำลังสิ้น ชีวิตดับ—กองทัพรากษสก็แตกพ่ายหนีไป

विदीर्णनयने(in him) whose eyes were torn
विदीर्णनयने:
Visheshana (विशेषण of राक्षसे)
TypeAdjective
Rootविदीर्ण + नयन (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; सप्तमी; एकवचन; बहुव्रीहि: विदीर्णे नयने यस्य (whose eyes are split)
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन
गतसत्त्वेwith strength gone
गतसत्त्वे:
Visheshana (विशेषण of राक्षसे)
TypeAdjective
Rootगत + सत्त्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; सप्तमी; एकवचन; बहुव्रीहि: गतं सत्त्वं यस्य (whose strength/animation is gone)
गतायुषिlifeless
गतायुषि:
Visheshana (विशेषण of राक्षसे)
TypeAdjective
Rootगत + आयुस् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; सप्तमी; एकवचन; बहुव्रीहि: गतं आयुः यस्य (whose life has departed)
पतितेwhen (he) had fallen
पतिते:
Adhikarana (अधिकरण; locative absolute)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); पुं/नपुंसक; सप्तमी; एकवचन
राक्षसेin the rakshasa (when the rakshasa...)
राक्षसे:
Adhikarana (अधिकरण; locative absolute)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन
तस्मिन्in that (one)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; सप्तमी; एकवचन
विद्रुतम्fled
विद्रुतम्:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeAdjective
Rootवि + द्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; (बलम् इति विशेषणम्)
राक्षसम्rakshasa
राक्षसम्:
Visheshana (विशेषण of बलम्)
TypeAdjective
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; (बलम् इति विशेषणम्)
बलम्army
बलम्:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

Strength gone, life ceased, eyes crushed, his own Rakshasas fallen on the ground, the Rakshasa army fled.

R
Rākṣasa (fallen warrior—contextually Matta/Mahāpārśva cluster)

FAQs

The collapse of unrighteous power when its pillar falls: dharma is portrayed as ultimately stabilizing, while adharma lacks enduring cohesion and breaks under decisive loss.

A key Rākṣasa combatant dies; seeing this, the Rākṣasa troops lose morale and scatter.

Collective confidence rooted in leadership—its absence leads to panic; conversely, dharmic forces gain resolve through steadfast champions.