Previous Verse
Next Verse

Shloka 65

त्रिशिरा–देवान्तक–महोदर–मत्त

महापार्श्व) वधः | Slaying of Trisira, Devantaka, Mahodara, and Matta (Mahaparsva

स स्वयागदयाभग्नोविदीर्णदशनेक्षणः ।।।।निपपातततोमत्तोवज्राहतइवाचलः ।

sa svayā gadayā bhagno vidīrṇadaśanekṣaṇaḥ |

nipapāta tato matto vajrāhata ivācalaḥ ||

เขาถูกกระบองของตนเองทำลายจนแหลก ดวงตาและฟันแตกยับ แล้วมัตตาก็ล้มลง—ดุจภูผาถูกสายฟ้าฟาด

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
स्वयाby his own
स्वया:
Karana (करण/instrument)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया; एकवचन
गदयाby the mace
गदया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया; एकवचन
भग्नःbroken/shattered
भग्नः:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeAdjective
Rootभञ्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
विदीर्णदशनेक्षणःwith shattered teeth and eyes
विदीर्णदशनेक्षणः:
Visheshana (विशेषण of सः)
TypeAdjective
Rootविदीर्ण + दशन + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; बहुव्रीहि: विदीर्णे दशने/ईक्षणे यस्य (whose teeth/eyes are crushed/split)
निपपातfell down
निपपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + पत् (धातु)
Formलिट्-लकार; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/कारणबोधक (then/thereupon)
मत्तःMatta (the warrior)
मत्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमत्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन (नाम/विशेषणरूपेण)
वज्राहतःstruck by a thunderbolt
वज्राहतः:
Upamana-dharma (उपमानधर्म/compared attribute)
TypeAdjective
Rootवज्र + हन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; समास: वज्रेण आहतः (तृतीया-तत्पुरुष)
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/comparison)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान-निपात
अचलःa mountain
अचलः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

Shattered by his own mace, Matta (Mahaparsva), whose eyes had been crushed, had fallen like a mountain struck by lightning.

M
Matta
G
gadā (mace)
V
vajra (thunderbolt)

FAQs

Adharma rebounds upon itself: the image of being broken by one’s own weapon underscores the Ramayana’s moral arc—harm intended for others can return as ruin to the aggressor.

Matta is decisively struck and collapses, described with a simile of a thunderbolt-felled mountain.

For the dharmic side, steadfast strength; for the fallen foe, the consequence of misdirected power.