Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

त्रिशिरा–देवान्तक–महोदर–मत्त

महापार्श्व) वधः | Slaying of Trisira, Devantaka, Mahodara, and Matta (Mahaparsva

अथर्षभस्समुत्पत्यवानरोरावणानुजम् ।मत्तानीकमुपागम्यतस्थौतस्याग्रतोबली ।।।।

atharṣabhaḥ samutpatya vānaro rāvaṇānujam |

mattānīkam upāgamya tasthau tasyāgrato balī ||6.70.55||

แล้วฤษภะ วานรผู้ทรงพลัง ก็ผุดลุกกระโจนเข้าไปใกล้มตตานีกะ ศัตรูฝ่ายยักษ์ และยืนมั่นอย่างกล้าหาญตรงหน้าเขา

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
तयाby that
तया:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्गे, तृतीया, एकवचन; करण (refers to gadā)
अभिहतःstruck
अभिहतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roothan (धातु) + abhi + ta (क्त)
Formकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषणम्
तेनby him/thereby
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया, एकवचन; करण/हेतु (by him/thereby)
गदयाwith a mace
गदया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootgadā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया, एकवचन; करण
वानरर्षभःbull among monkeys
वानरर्षभः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvānara-ṛṣabha (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: वानराणां ऋषभः; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
भिन्नवक्षाःwith a shattered chest
भिन्नवक्षाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbhinna (भिद्-धातोः क्त) + vakṣas (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: भिन्नं वक्षः यस्य; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषणम्
समाधूतःshaken/staggered
समाधूतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdhū (धातु) + sam-ā + ta (क्त)
Formकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषणम्
सुस्रावflowed out
सुस्राव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsru (धातु) + su
Formलिट् (perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
रुधिरम्blood
रुधिरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrudhira (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; कर्म
बहुmuch
बहु:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbahu (प्रातिपदिक used adverbially)
Formअव्ययवत् प्रयोग (indeclinable-like adverb): ‘बहु’ = अत्यधिकम्

Rshaba, the bull among Vanaras endowed with prowess, springing up came and stood in front of Mahaparsva.

Ṛṣabha (Vānara warrior)
R
Rāvaṇa (via epithet rāvaṇānujam)

FAQs

Stepping forward to face danger for the sake of one’s side reflects kṣātra-dharma (the duty of the warrior/protector): meeting force with steadfast courage to shield others.

As the rākṣasa presses the attack, Ṛṣabha intervenes directly, placing himself in the enemy’s path.

Courage and resolve—standing one’s ground in the face of a stronger or terrifying opponent.