Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

कुम्भकर्णप्रस्थानम् तथा अङ्गदप्रेरणा

Kumbhakarna’s sortie and Angada’s rallying of the Vanaras

तेनिवृत्यतुसङ्कृद्धाःकुम्भकर्णंवनौकसः ।निर्जघ्नुःपरमक्रुद्धास्समदाइवकुञ्जराः ।।।।

te nivṛtya tu saṅkruddhāḥ kumbhakarṇaṁ vanaukasaḥ | nirjaghnuḥ paramakruddhāḥ samadā iva kuñjarāḥ ||

เหล่าผู้อาศัยพงไพรหันกลับด้วยโทสะ แล้วเข้าตีคุมภกรรณอย่างหนักหน่วง โกรธเกรี้ยวยิ่งนัก ดุจช้างตกมัน

तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
निवृत्यhaving returned
निवृत्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु) + नि (उपसर्ग)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having turned back’
तुthen
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अन्वयार्थक (then/indeed)
सङ्कृद्धाःenraged
सङ्कृद्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्+√क्रुध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; कर्तृपदस्य विशेषणम्
कुम्भकर्णम्Kumbhakarna
कुम्भकर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुम्भ + कर्ण (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मपदम्
वनौकसःforest-dwellers (Vanaras)
वनौकसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवन + ओकस् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (वने ओकः/निवासः येषाम्) ‘forest-dwellers’
निर्जघ्नुःstruck down/beat
निर्जघ्नुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√हन् (धातु) + निर् (उपसर्ग)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्
परमक्रुद्धाःextremely angry
परमक्रुद्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरम + क्रुद्ध (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (परमं क्रुद्धाः) कर्तृपदस्य विशेषणम्
समदाःin rut/intoxicated
समदाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तृपदस्य विशेषणम् (lit. ‘in rut/intoxicated’)
इवlike
इव:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (like/as)
कुञ्जराःelephants
कुञ्जराः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootकुञ्जर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपमानपदम्

Those forest rangers who were extremely enraged turned back to hit, determined like the elephants in rut went to vanquish Kumbhakarna.

K
Kumbhakarṇa
V
Vānara warriors (vanaukasaḥ)

FAQs

Standing against adharma: once resolved, they confront the threat directly rather than fleeing, embodying steadfastness in a just war.

The regrouped Vānaras surge back and attack Kumbhakarṇa with renewed fury.

Martial courage and collective determination.