Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

कुम्भकर्णप्रस्थानम्

Kumbhakarna’s Departure for Battle

स पुष्पवर्षैरवकीर्यमाणोधृतातपत्रःशितशूलपाणिः ।मदोत्कटःशोणितगन्धमत्तोविनिर्ययौदावनदेवशत्रुः ।।।।

sa puṣpavarṣair avakīryamāṇo dhṛtātapatraḥ śitaśūlapāṇiḥ |

madotkaṭaḥ śoṇitagandhamatto viniryayau dānavadevaśatruḥ ||6.65.36||

เขาถูกโปรยปรายด้วยสายฝนแห่งดอกไม้ มีฉัตรกางบังเหนือเศียร ถือศูลสามง่ามอันคมกริบ เมามายด้วยสุราและคลุ้มคลั่งด้วยกลิ่นโลหิต—ศัตรูแห่งเหล่าเทวะและทานพนั้นก็ยาตราออกมา

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
पुष्पवर्षैःwith showers of flowers
पुष्पवर्षैः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootपुष्प-वर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुष्पाणां वर्षः)
अवकीर्यमाणःbeing showered/strewn over
अवकीर्यमाणः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootअव-√कॄ (धातु) + यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण
धृतातपत्रःholding a parasol
धृतातपत्रः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootधृत-आतपत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-कृदन्त + तत्पुरुषः (आतपत्रं धृतं यस्य)
शितशूलपाणिःwith a sharp trident in hand
शितशूलपाणिः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootशित-शूल-पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (शितं शूलं पाणौ यस्य)
मदोत्कटःfrenzied with intoxication
मदोत्कटः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootमद-उत्कट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (मदेन उत्कटः)
शोणितगन्धमत्तःmaddened by the smell of blood
शोणितगन्धमत्तः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootशोणित-गन्ध-मत्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (शोणितस्य गन्धेन मत्तः)
विनिर्ययौwent forth, sallied out
विनिर्ययौ:
क्रिया (Kriya/Predicate)
TypeVerb
Rootवि-निर्-√या (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
दानवदेवशत्रुःenemy of Danavas and Devas
दानवदेवशत्रुः:
कर्ता (Karta/Subject apposition)
TypeNoun
Rootदानव-देव-शत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्व-तत्पुरुषसमाससदृशः: दानवानां देवानां च शत्रुः (enemy of both)

Kumbhakarna, the enemy of Devas and Danavas determined and eager showered with a rain of flowers, head covered with parasol, excited with drink, wielding sharpened tridents in hand and smeared with blood red fragrant sandal paste, sallied forth in that state.

K
Kumbhakarṇa
D
Devas
D
Dānavas
T
trident (śūla)
P
parasol (ātapatra)

FAQs

The verse contrasts external honor (flowers, parasol) with inner moral degradation (intoxication, blood-lust), warning that ceremony cannot sanctify adharma.

Kumbhakarṇa emerges in full martial display, celebrated outwardly yet described with ominous inner impulses as he goes to fight.

Not virtue but a cautionary anti-ideal: uncontrolled rage and intoxication (mada), which oppose sattva and righteous restraint.