Previous Verse

Shloka 31

अकम्पन-प्रेषणम् तथा कपि-राक्षस-रणवर्णनम्

Akampana Dispatched; The Vanara–Rakshasa Battle and Omens

तेतुवृक्षैर्महावीराराक्षसानांचमूमुखे ।।।।कदनंसुमहच्चक्रुर्लीलयाहरिपुङ्गवाः ।ममन्थूराक्षसान् सर्वेवानरागणशोभृशम् ।।।।

te tu vṛkṣair mahā-vīrā rākṣasānāṃ ca mūmukhe | kadanaṃ su-mahac cakrur līlayā hari-puṅgavāḥ | mamanthur rākṣasān sarve vānara-gaṇaśo bhṛśam ||

แล้วมหาวีรชน ผู้เป็นยอดแห่งวานรทั้งหลาย ใช้ต้นไม้เป็นอาวุธ ก่อการสังหารใหญ่หลวง ณ แนวหน้ากองทัพรากษสา ราวกับเป็นการละเล่น; หมู่วานรทั้งหลายก็โถมบดขยี้รากษสาซ้ำแล้วซ้ำเล่าด้วยกำลังอันมหาศาล

तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (pronoun)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोधार्थक-निपात (but/indeed)
वृक्षैःwith trees
वृक्षैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
महावीराःgreat heroes
महावीराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + वीर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (‘great heroes’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; apposition to ते/हरिपुङ्गवाः
राक्षसानाम्of the Rakshasas
राक्षसानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
मूमुखेat the army-front/among the commanders
मूमुखे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचमू (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (चमू-मुख ‘front/leader of army’), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरणम्
कदनम्slaughter/battle
कदनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सुमहत्very great
सुमहत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय/उपसर्ग) + महत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् कदनम्
चक्रुःmade/caused
चक्रुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
लीलयाsportively/as play
लीलया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootलीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
हरिपुङ्गवाःleaders of the Vanaras
हरिपुङ्गवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (‘best of the Vanaras’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ममन्थुःcrushed/churned
ममन्थुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootमन्थ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
राक्षसान्Rakshasas
राक्षसान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (ते/हरिपुङ्गवाः)
वानरागणशःin troops/groups
वानरागणशः:
Prakara (प्रकार/रीति)
TypeIndeclinable
Rootवानर (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formशस्-प्रत्ययान्त-अव्यय (distributive adverb: in groups/troop by troop)
भृशम्violently/greatly
भृशम्:
Prakara (प्रकार/रीति)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रता-वाचक-अव्यय (adverb: greatly/repeatedly)

Mounted on a huge chariot, Akampana, decked in pure gold jewels, like cloud in form and complexion, whose loud voice resembled thunder, surrounded by Rakshasas went forward.

V
Vānaras
R
Rākṣasas
T
Trees

FAQs

The verse depicts decisive action in a dharmic war; it also cautions that even justified strength should avoid needless relish in destruction—victory must remain aligned with righteousness and truth.

Vānara leaders smash into the Rākṣasa vanguard using uprooted trees, repeatedly crushing enemy formations.

Collective courage and battlefield effectiveness—coordinated force in defense of a righteous alliance.