Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

द्वन्द्वयुद्धप्रवृत्तिः

Dvandva-Yuddha: The Onset of Single Combats

एवंतैर्वानरैश्शूरैश्शूरास्तेरजनीचराः ।द्वन्द्वेविमृदितास्तत्रदैत्याइवदिवौकसैः ।।6.43.41।।

evaṃ tair vānaraiḥ śūraiḥ śūrās te rajanīcarāḥ |

dvandve vimṛditās tatra daityā iva divaukasaiḥ ||6.43.41||

ดังนี้ เหล่าวานรผู้กล้าหาญได้บดขยี้เหล่ารชนีจรผู้กล้า ณ ที่นั้นในการประลองเดี่ยว—ดุจดานวะถูกเหล่าเทวะปราบปราม

एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus/in this manner)
तैःby those
तैः:
करण (Instrument/agent in passive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
वानरैःby the monkeys
वानरैः:
करण (Instrument/agent)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
शूरैःbrave
शूरैः:
करण-विशेषण
TypeAdjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; 'वानरैः' इत्यस्य विशेषणम्
शूराःwarriors
शूराः:
कर्ता (of implied verb 'आसन्')
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तेthose
ते:
कर्ता-विशेषण (demonstrative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
रजनीचराःnight-walkers (rākṣasas)
रजनीचराः:
कर्ता-सम्बन्ध (apposition)
TypeNoun
Rootरजनीचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; 'रजन्यां चरन्ति'
द्वन्द्वेin single combat
द्वन्द्वे:
अधिकरण (Context)
TypeNoun
Rootद्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
विमृदिताःcrushed/defeated
विमृदिताः:
कर्ता-विशेषण (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootवि+मृद् (धातु) → मृदित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्यय; अर्थः 'मर्दित/पराजित' (crushed/defeated)
तत्रthere
तत्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
दैत्याःdemons (Daityas)
दैत्याः:
उपमान (standard of comparison)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; उपमानपद
इवlike
इव:
उपमा-सूचक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक (like/as)
दिवौकसैःby the gods
दिवौकसैः:
करण (agent in passive comparison)
TypeNoun
Rootदिवौकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; तत्पुरुषः = 'दिवि ओकः येषाम्' (dwellers in heaven, gods)

It was like the war between Devatas and demons, with the trunks of the bodies of Vanaras and Rakshasas rubbing together lying scattered in all directions.

V
Vānaras
D
Daityas

FAQs

Dharma is framed as the restoration of moral order: forces aligned with righteousness overcome destructive powers, echoing the cosmic pattern of Devas over Daityas.

The narration reports the outcome of many duels: Rākṣasa warriors are overcome by Vānara heroes.

Heroic excellence (śaurya) and steadfastness in direct combat.