Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

द्वन्द्वयुद्धप्रवृत्तिः

Dvandva-Yuddha: The Onset of Single Combats

धर्मस्यपुत्रोबलवान्सुषेणइतिविश्रुतः ।सविद्युन्मालिनासार्धमयुध्यतमहाकपिः ।।6.43.14।।वानराश्चापरेभीमाराक्षसैरपरैस्सह ।द्वन्द्वंसमीयुस्सहसायुद्धायबहुभिस्सह ।।6.43.15।।

vānarāś cāpare bhīmā rākṣasair aparaiḥ saha |

dvandvaṃ samīyuḥ sahasā yuddhāya bahubhiḥ saha ||

ส่วนวานรผู้ดุร้ายอื่นๆ อีกมาก ก็พร้อมกันพุ่งเข้าใส่รากษสฝ่ายตรงข้าม เข้าสู่การดวลประจัญบานฉับพลัน เพื่อศึกแบบตัวต่อตัว

वानराःvanaras
वानराः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्ता
and
:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपरेother
अपरे:
कर्ता-विशेषण (subject qualifier)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of वानराः)
भीमाःfearsome
भीमाः:
कर्ता-विशेषण (subject qualifier)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of वानराः)
राक्षसैःwith rakshasas
राक्षसैः:
सहकर्ता (Sahakartā/Co-agent)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; सहकर्ता/प्रतियोगी (opponents)
अपरैःother
अपरैः:
सहकर्ता-विशेषण (co-agent qualifier)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of राक्षसैः)
सहwith
सह:
सह-सम्बन्ध (association marker)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (with)
द्वन्द्वम्duel/paired combat
द्वन्द्वम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootद्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; कर्म (object)
समीयुःcame together/engaged
समीयुः:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootसम् + इ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; सम्-उपसर्ग
सहसाsuddenly
सहसा:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: suddenly/impetuously)
युद्धायfor battle
युद्धाय:
सम्प्रदान/प्रयोजन (Sampradāna/Purpose)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजन (purpose)
बहुभिःwith many
बहुभिः:
सहकर्ता-विशेषण (co-agent qualifier)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (implicit: with many [others])
सहwith
सह:
सह-सम्बन्ध (association marker)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (with)

Fierce war which made hair stand on end happened there, with the heroic Rakshasas and Vanaras longing for victory.

V
Vānaras
R
Rākṣasas

FAQs

Dharma in warfare includes order and directness: the imagery of dvandva (paired duels) suggests disciplined engagement rather than indiscriminate slaughter.

The broader battlefield is described: many vānaras and rākṣasas quickly form pairwise combats across the field.

Readiness and collective bravery—many warriors step forward at once to meet opponents directly.