Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

माल्यवानुपदेशः—रावणक्रोधः तथा लङ्काद्वाररक्षा-व्यवस्था

Malyavan’s Counsel, Ravana’s Anger, and the Fortification of Lanka

व्यादिदेशसपूर्वस्यांप्रहस्तंद्वारिराक्षसम् ।दक्षिणस्यांमहावीर्यौमहापार्श्वमहादरौ ।।।।पश्चिमायामथोद्वारिपुत्रमिन्द्रजितंतदा ।व्यादिदेशमयामायंबहूभीराक्षसैर्भहुभिर्वृतम् ।।।।

vyādidēśa sa pūrvasyāṃ prahastaṃ dvāri rākṣasam |

dakṣiṇasyāṃ mahāvīryau mahāpārśva-mahādarau ||

เขาจัดให้รากษสปรหัสตะเฝ้าประตูทิศตะวันออก และที่ประตูทิศใต้ให้มหาปารศวะกับมหโอดร ผู้ทรงเดชยิ่ง ประจำการ

व्यादिदेशappointed
व्यादिदेश:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-आ-दिश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘appointed/assigned’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पूर्वस्याम्in the eastern (gate)
पूर्वस्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; द्वारि इति विशेषणम्
द्वारिat the gate
द्वारि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
प्रहस्तम्Prahastha
प्रहस्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
राक्षसम्the rakshasa
राक्षसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रहस्तम् इति समानाधिकरणम्
दक्षिणस्याम्in the southern (gate)
दक्षिणस्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (द्वारि) इति अध्याहारः
महावीर्यौtwo of great prowess
महावीर्यौ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहा + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महद् वीर्यम् यस्य); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; महापार्श्वमहादरौ इति विशेषणम्
महापार्श्वमहादरौMahaparsva and Mahodara
महापार्श्वमहादरौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + पार्श्व + महा + उदर (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (महापार्श्वश्च महोदरश्च); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन
पश्चिमायाम्in the western (gate)
पश्चिमायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (द्वारि) इति अध्याहारः
अथोthen
अथो:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअथ + उ (sandhi); अनुक्रम/आरम्भ-अव्यय (then/and then)
द्वारिat the gate
द्वारि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इन्द्रजितम् इति समानाधिकरणम्
इन्द्रजितम्Indrajit
इन्द्रजितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्रजित् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (then/at that time)
व्यादिदेशappointed
व्यादिदेश:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-आ-दिश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
महामायम्Mahamaya / the great illusionist
महामायम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + माया (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महती माया यस्य/या); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (राक्षसम्) इति अध्याहारः, इन्द्रजितस्य विशेषणम् वा
बहुभिःby many
बहुभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; राक्षसैः इति विशेषणम्
राक्षसैःby rakshasas
राक्षसैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
बहुभिःmany
बहुभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; पुनरुक्ति (emphatic repetition)
वृतम्surrounded
वृतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग/नपुंसक, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; महामायम्/इन्द्रजितम् इति विशेषणम्

Ravana posted Prahastha surrounded by many Rakshasas at the east gate, and the Rakshasas of great prowess, Mahaparsva and Mahodara at the southern gate, and like that Mahamaya and Indrajith, his own son at the western gate.

R
Rāvaṇa
P
Prahasta
M
Mahāpārśva
M
Mahodara
L
Laṅkā (city gates)

FAQs

As a governance detail, it illustrates the duty of protection and readiness; dharma in leadership includes preparedness, though it must serve a righteous end to be fully dharmic.

Rāvaṇa assigns commanders to specific city gates as part of Laṅkā’s defense.

Operational discipline and delegation.