Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

दूत-नीति, शुक-प्रसङ्गः

Envoy-Ethics and the Episode of Śuka

पुत्रौदशरथस्येमौभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।।।।उत्तमौरूपसम्पन्नौसीतायाःपदमागतौ ।एतौसागरमासाद्यसन्निविष्टौमहाद्युती ।।।।

putrau daśarathasyemau bhrātarau rāma-lakṣmaṇau |

uttamau rūpa-sampannau sītāyāḥ padam āgatau ||

etau sāgaram āsādya sanniviṣṭau mahā-dyutī ||

สองพระโอรสแห่งทศรถนี้ คือสองพี่น้องพระรามและพระลักษมณ์ ผู้ประเสริฐ งามสง่า พร้อมด้วยคุณสมบัติ ได้มุ่งมาถึงเพื่อสืบเสาะรอยพระนางสีดา ครั้นถึงฝั่งมหาสมุทรแล้ว วีรบุรุษผู้รุ่งเรืองทั้งสองได้ตั้งค่ายอยู่ ณ ที่นั้น

putrautwo sons
putrau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्
daśarathasyaof Dasharatha
daśarathasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootdaśaratha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
imauthese two
imau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (इदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; सर्वनाम
bhrātarautwo brothers
bhrātarau:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (भ्रातृ प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्
rāma-lakṣmaṇauRama and Lakshmana
rāma-lakṣmaṇau:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootrāma + lakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; द्वन्द्व-समासः (इतरेतर-द्वन्द्व): रामश्च लक्ष्मणश्च
uttamauexcellent
uttamau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्
rūpa-sampannauendowed with beauty
rūpa-sampannau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrūpa + sampanna (सम्पन्न, कृदन्त-प्रातिपदिक from sam+pad)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘sampanna’; तत्पुरुष-समासः: रूपेण सम्पन्नौ (endowed with beauty)
sītāyāḥof Sita
sītāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
padamplace/abode
padam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र—स्थानम्/पदम् (place/trace)
āgatauhave come
āgatau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā + gam (गम् धातु) → āgata (आगत, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) used predicatively: ‘have come’
etauthese two
etau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (एतद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; सर्वनाम
sāgaramthe ocean
sāgaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsāgara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
āsādyahaving reached
āsādya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootā + sad (सद् धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): having reached/approached
sanniviṣṭauare settled
sanniviṣṭau:
Kriyā (क्रिया)
TypeAdjective
Rootsam + ni + viś (विश् धातु) → sanniviṣṭa (सन्निविष्ट, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (PPP): seated/encamped
mahādyutīhighly illustrious
mahādyutī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + dyuti (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; कर्मधारय-समासः: महती द्युतिः यस्य (greatly radiant/illustrious)

"If my wings are cut off and my eyes are injured, on account of that inauspicious act you will take on all sins of my life from the night I was born till the night I am dead leaving my original form, even will happen (Suka tells Rama)."

D
Daśaratha
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Sītā
S
Sāgara (ocean/sea)

FAQs

Dharma here is the righteous resolve to restore justice—Rāma’s journey is directed toward rescuing Sītā, framed as a purposeful, principled mission rather than mere conquest.

A Rākṣasa informant reports to Rāvaṇa that Rāma and Lakṣmaṇa have reached the seashore and established a camp, signaling imminent action against Laṅkā.

Steadfastness and radiance (mahā-dyuti): the brothers’ disciplined advance and calm establishment of camp reflects controlled strength guided by duty.