Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

दूत-नीति, शुक-प्रसङ्गः

Envoy-Ethics and the Episode of Śuka

नमोक्षयसेरावण: राघवस्यसुरैस्सहेन्द्रैदपिमूढगुप्तः ।अन्तर्हितस्सूर्यपथंगतोऽवा ।तथैवपातालमनुप्रविष्टः ।।।।गिरीशपादम्बुजसङ्गतोवाहतोऽसिरामेणसहानुजस्त्वम् ।।।।

na mokṣyase rāvaṇa rāghavasya suraiḥ sahendrair api mūḍha guptaḥ |

antarhitaḥ sūryapathaṃ gato vā tathaiva pātālam anupraviṣṭaḥ ||

girīśa-pādāmbuja-saṅgato vā hato ’si rāmeṇa sahānujas tvam ||

โอ้ราวณะผู้หลงผิด! แม้เจ้าจะซ่อนตัว—ถึงจะมีเหล่าเทพพร้อมพระอินทร์คุ้มกัน—จะหายลับตา หนีไปตามวิถีสุริยะ ดำดิ่งสู่ปาตาล หรือแม้เกาะพึ่งดอกบัวแห่งพระบาทพระศิวะผู้เป็นคีรีศะเป็นที่พึ่ง เจ้าก็มิอาจรอดพ้นจากราฆวะได้ พระรามะจักประหารเจ้า พร้อมอนุชาของเจ้า

nanot
na:
Sambandha (negation with verb)
TypeIndeclinable
Rootna (न)
Formन (निषेध-अव्ययम्) = negation particle
mokṣyaseyou will be released / you will escape
mokṣyase:
Kriya (predicate)
TypeVerb
Root√muc (मुच्)
Formलृट्-लकारः (भविष्यत्कालः), आत्मनेपदम्, मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः √मुच् (मोक्ष्यसे)
rāvaṇaO Ravana
rāvaṇa:
Sambodhana (address)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (रावण)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-प्रथमा (सम्बोधनम्), एकवचनम्
rāghavasyaof Rama / from Rama
rāghavasya:
Apadana (source: from Rama)
TypeNoun
Rootrāghava (राघव)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (genitive), एकवचनम्
suraiḥwith the gods
suraiḥ:
Sahakari (associative)
TypeNoun
Rootsura (सुर)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (instrumental/associative), बहुवचनम्
sahendraiḥtogether with Indra (and others)
sahendraiḥ:
Sahakari (associative)
TypeAdjective
Rootsa + indra (स + इन्द्र)
Formतत्पुरुष-समासः (सह-शब्दपूर्वकः: ‘इन्द्रेण सह’ इति), पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘सुरैः’ इत्यस्य विशेषणम्
apieven
api:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अपि)
Formअपि (समुच्चय/अपवाद/अतिशयार्थक-अव्ययम्) = even/also
mūḍhaO foolish one
mūḍha:
Sambodhana (address)
TypeAdjective
Rootmūḍha (मूढ)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-प्रथमा (सम्बोधनम्), एकवचनम्; ‘रावण’ इत्यस्य विशेषणम्
guptaḥhidden / concealed
guptaḥ:
Kartṛ (as subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootgupta (गुप्त) < √gup (गुप्)
Formक्त-प्रत्ययान्तः कृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि/अवस्थावाचकः—‘त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्
antarhitaḥmade invisible / concealed
antarhitaḥ:
Kartṛ (as subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootantarhita (अन्तर्हित) < antar + √dhā (धा)
Formउपसर्गपूर्वक-क्त-प्रत्ययान्तः कृदन्तः (अन्तर् + धा → अन्तर्हित), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्
sūryapathamthe path/orbit of the sun
sūryapatham:
Karma (goal/object of motion)
TypeNoun
Rootsūrya + patha (सूर्य + पथ)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: सूर्यस्य पथः), नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (accusative), एकवचनम्
gataḥgone
gataḥ:
Kartṛ (as subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootgata (गत) < √gam (गम्)
Formक्त-प्रत्ययान्तः कृदन्तः, पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्
or / even if
:
Sambandha (disjunctive particle)
TypeIndeclinable
Rootvā (वा)
Formवा (विकल्पार्थक-अव्ययम्) = or/even if
tathāthus / so
tathā:
Sambandha (adverb)
TypeIndeclinable
Roottathā (तथा)
Formतथा (क्रियाविशेषण-अव्ययम्) = thus/so
evaindeed / just
eva:
Sambandha (emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (एव)
Formएव (अवधारण-अव्ययम्) = indeed/just
pātālamthe netherworld
pātālam:
Karma (goal/object of motion)
TypeNoun
Rootpātāla (पाताल)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
anupraviṣṭaḥentered into
anupraviṣṭaḥ:
Kartṛ (as subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootanu + pra + √viś (विश्)
Formउपसर्गत्रयपूर्वक-क्त-प्रत्ययान्तः कृदन्तः (अनु+प्र+विश् → अनुप्रविष्ट), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्
girīśaof Lord Śiva
girīśa:
Sambandha (genitive relation inside compound)
TypeNoun
Rootgirīśa (गिरीश)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-एकवचन-सम्बन्धे (समासाङ्गत्वेन) = ‘of Girīśa (Śiva)’
pādafoot
pāda:
Sambandha (genitive relation inside compound)
TypeNoun
Rootpāda (पाद)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-एकवचन-सम्बन्धे (समासाङ्गत्वेन) = ‘foot’
ambujalotus
ambuja:
Sambandha (genitive relation inside compound)
TypeNoun
Rootambuja (अम्बुज)
Formनपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-एकवचन-सम्बन्धे (समासाङ्गत्वेन) = ‘lotus’
saṅgataḥhaving resorted to / attached to
saṅgataḥ:
Kartṛ (as subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootsaṅgata (सङ्गत) < sam + √gam (गम्)
Formउपसर्गपूर्वक-क्त-प्रत्ययान्तः कृदन्तः (सम्+गम् → सङ्गत), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; पूर्वपदानां समासेन ‘गिरीशपादाम्बुजसङ्गतः’ = तृतीया-तत्पुरुषार्थः (‘सङ्गतः’ = संलग्नः/शरणं गतः)
or / even if
:
Sambandha (disjunctive particle)
TypeIndeclinable
Rootvā (वा)
Formवा (विकल्पार्थक-अव्ययम्)
hataḥslain
hataḥ:
Kartṛ (as subject-qualifier; result state)
TypeAdjective
Roothata (हत) < √han (हन्)
Formक्त-प्रत्ययान्तः कृदन्तः, पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्
asiyou are / you will be
asi:
Kriya (copula)
TypeVerb
Root√as (अस्)
Formलट्-लकारः (वर्तमानकालः), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः √अस्
rāmeṇaby Rama
rāmeṇa:
Karana (instrument/agent in passive sense)
TypeNoun
Rootrāma (राम)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
sahatogether with
saha:
Sahakari (association marker)
TypeIndeclinable
Rootsaha (सह)
Formसह (साहचर्यार्थक-अव्ययम्) = with; सामान्यतः तृतीया-सहयोगे प्रयुज्यते
anujaḥyounger brother
anujaḥ:
Sahakari (associate)
TypeNoun
Rootanuja (अनुज)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘त्वम्’ इत्यस्य सहचारी-सम्बन्धः (सहानुजः = अनुजेन सह)
tvamyou
tvam:
Kartṛ (subject)
TypeNoun
Rootyusmad (युष्मद्)
Formसर्वनाम, मध्यमपुरुष-प्रयोगः; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

"O Foolish Ravana Even if you go to a secret place, or rendered invisible by your interposition, or go into the orbit of the Sun, or go underground to Patala or go to the feet of Lord Siva for protection, you cannot escape from Rama. You along with your brother will be slain."

R
Rāvaṇa
R
Rāghava (Rāma)
I
Indra
D
Devas
P
Pātāla
G
Girīśa (Śiva)

FAQs

Adharma cannot be shielded by power, secrecy, or even divine alliances; righteous retribution (dharma-phala) reaches the wrongdoer.

A forceful warning is delivered to Rāvaṇa that no refuge—cosmic, subterranean, or even devotional—will avert the consequence of his wrongdoing against Rāma.

Rāma’s steadfastness in dharma: justice pursued without being obstructed by fear, deception, or status.