Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

विभीषणागमनम्

Vibhīṣaṇa’s Arrival and the Debate on Refuge

प्रविष्टश्शत्रुसैन्यंहिप्राप्तश्शत्रुरतर्कितः ।निहन्यादन्तरंलब्ध्वाउलूकवायसानिव ।।6.17.28।।

praviṣṭaḥ śatrusainyaṃ hi prāptaḥ śatrur atarkitaḥ | nihanyād antaraṃ labdhvā ulūkavāyasān iva || 6.17.28 ||

เพราะศัตรูที่แทรกเข้าไปในกองทัพฝ่ายตรงข้ามโดยไม่มีผู้ระแคะระคาย ครั้นได้ช่องก็อาจทำลายล้างได้—ดุจนกฮูกที่ลอบเข้าไปแล้วฆ่าฝูงกา

प्रविष्टःhaving entered
प्रविष्टः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-विश् (धातु) > प्रविष्ट (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि/कर्तरि कृदन्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शत्रुः इति विशेष्यस्य
शत्रुसैन्यम्the enemy army
शत्रुसैन्यम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (Genitive tatpurusha: 'enemy's army'), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधानार्थ/हेतौ (emphasis/indeed)
प्राप्तःhaving arrived
प्राप्तः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) > प्राप्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि/कर्तरि कृदन्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शत्रुः इति विशेष्यस्य
शत्रुःan enemy
शत्रुः:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अतर्कितःunsuspected
अतर्कितः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-तर्कित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनञ्-समासपूर्वक क्त-प्रत्ययान्त (negated past participle: 'not suspected/unguessed'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शत्रुः इति विशेष्यस्य
निहन्यात्would kill
निहन्यात्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-हन् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
अन्तरम्an opening, opportunity
अन्तरम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
लब्ध्वाhaving obtained
लब्ध्वा:
पूर्वकाल (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund), पूर्वक्रिया (having obtained)
उलूकवायसान्owls and crows
उलूकवायसान्:
उपमान (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootउलूक (प्रातिपदिक) + वायस (प्रातिपदिक)
Formइतरेतर-द्वन्द्व (copulative), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
इवlike
इव:
उपमा (Comparison marker/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (comparative particle)

"One who entered the enemy's camp and had access to come inside kills the enemies. It is like an owl killing many crows having entered the hole."

R
Rāma
S
Sugrīva
V
Vibhīṣaṇa (implied as potential infiltrator)
R
Rākṣasas (implied enemies)

FAQs

Dharma in warfare includes vigilance: protecting the righteous mission and one’s dependents requires guarding against hidden entry and internal sabotage.

An analogy is used to stress how dangerous an unnoticed infiltrator can be inside a camp.

Strategic awareness—recognizing that trust without verification can invite catastrophe.