Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

पुष्पकविमानयात्रा—सेतुबन्धादि-दर्शनम्

Pushpaka Aerial Journey and Survey of Sacred Landmarks

शृङ्गिबेरपुरंचैतद्गुहोयत्रसखामम ।एषासादृश्यतेसीतेसरयूर्यूपमालिनी ।।।।नानातरुशताकीर्णासम्प्रपुष्पितकानना ।

śṛṅgiverapuraṃ ca tad guho yatra sakhā mama | eṣā sā dṛśyate sīte sarayūr yūpamālinī | nānā-taruśatākīrṇā samprapuṣpitakānanā ||

และนั่นคือศฤงคิเวรปุระ ที่สหายของเราคือคุหะพำนักอยู่ และโอ้สีตา ที่นั่นปรากฏแม่น้ำสรยู ประดับด้วยแถวยูปะคือเสาบูชายัญ แน่นด้วยไม้พฤกษานานาร้อยชนิด และพนาลีทั้งหลายก็เบ่งบานด้วยดอกไม้ทั่วหน้า

śṛṅgiberapuramŚṛṅgiberapura (a town)
śṛṅgiberapuram:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśṛṅgibera-pura (प्रातिपदिक; शृङ्गिबेर + पुर)
FormSamāsa: Tatpuruṣa (तत्पुरुष) (śṛṅgiberasya puram); Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चयबोधक-अव्यय)
etatthis
etat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormDemonstrative pronoun (सर्वनाम), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
guhaḥGuha
guhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootguha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
FormRelative adverb (देशवाचक-अव्यय)
sakhāfriend
sakhā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsakhi (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Genitive (षष्ठी/6), Singular (एकवचन)
eṣāthis
eṣā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormDemonstrative pronoun (सर्वनाम), Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
that
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormDemonstrative pronoun (सर्वनाम), Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
dṛśyateis seen/appears
dṛśyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (दृश् धातु)
FormPresent (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); Passive (कर्मणि)
sīteO Sita
sīte:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Vocative (सम्बोधन/8), Singular (एकवचन)
sarayūḥSarayu (river)
sarayūḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarayū (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
ryūpamālinīwith rows of sacrificial posts
ryūpamālinī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyūpa-mālinī (प्रातिपदिक; यूप + मालिनी)
FormSamāsa: Tatpuruṣa (तत्पुरुष) (yūpānāṃ mālinī = having a row/garland of sacrificial posts); Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); qualifying sarayūḥ
nānā-taru-śata-ākīrṇāfilled with hundreds of various trees
nānā-taru-śata-ākīrṇā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnānā + taru + śata + ākīrṇa (प्रातिपदिक; नाना + तरु + शत + आकीर्ण)
FormSamāsa: Tatpuruṣa (तत्पुरुष) (taruśataiḥ ākīrṇā; with nānā as indeclinable qualifier); Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); qualifying sarayūḥ/its banks
samprapuṣpita-kānanāhaving woods in full blossom
samprapuṣpita-kānanā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamprapuṣpita + kānana (प्रातिपदिक; सम्प्रपुष्पित + कानन)
FormSamāsa: Karmadhāraya (कर्मधारय); Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); qualifying sarayūḥ/its environs

"Mythili! See the wonderful woods bordering beautiful Yamuna. Glorious hermitage of Bharadwaja is seen there."

Ś
Śṛṅgiverapura
G
Guha
S
Sarayū
Y
yūpa (sacrificial posts)

FAQs

Dharma includes loyalty and gratitude to allies (like Guha) and respect for yajña traditions symbolized by the yūpas—social and spiritual order sustained through friendship and rite.

Rāma identifies Guha’s town and the Sarayū region, recalling bonds formed during exile and the ritual life of the land.

Faithfulness in relationships—Rāma remembers his friend Guha, reflecting constancy and appreciation.