Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

पुष्पकविमानयात्रा—सेतुबन्धादि-दर्शनम्

Pushpaka Aerial Journey and Survey of Sacred Landmarks

एषसेतुर्मयाबद्धस्सागरेसलिलार्णवे ।।।।तवहेतोर्विशालाक्षिनलसेतुःसुदुष्करः ।

eṣa setur mayā baddhaḥ sāgare salilārṇave | tava hetor viśālākṣi nalasetuḥ suduṣkaraḥ ||

โอ้ผู้มีดวงตากว้าง นี่คือสะพาน (เสตุ) ที่เราผูกสร้างไว้เหนือมหาสมุทรอันเป็นห้วงน้ำเค็ม—สะพานของนละ งานอันยากยิ่ง—สร้างขึ้นเพื่อเจ้า

एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
सेतुःbridge
सेतुः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootसेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मयाby me
मया:
Kartrikarana (कर्तृकरण/Agent-instrument)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम
बद्धःbuilt/bound
बद्धः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeVerb
Rootबन्ध् (धातु)
Formकृदन्त—क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सागरेin the sea
सागरे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
सलिलार्णवेin the watery ocean
सलिलार्णवे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootसलिल-अर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—सलिलः अर्णवः (कर्मधारयः)
तवfor you/your
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
हेतोःfor the sake
हेतोः:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeNoun
Rootहेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; अर्थे ‘for the sake of’ (genitive of purpose)
विशालाक्षिO large-eyed one
विशालाक्षि:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootविशाल-अक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः—विशाले अक्षिणी यस्याः (कर्मधारयः)
नलसेतुःNala's bridge
नलसेतुः:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootनल-सेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—नलस्य सेतुः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
सुदुष्करःvery difficult
सुदुष्करः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु-दुष्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्ग ‘सु’ (very) + दुष्कर (hard)

"Broad eyed lady! Here is the bridge built on the salty ocean by Nala, which was difficult to construct."

R
Rāma
S
Sītā
N
Nala
S
Setu (Rāmasetu/Nalasetu)
O
Ocean (sāgara)

FAQs

Dharma as selfless duty: immense communal labor is undertaken for a righteous end (rescuing Sītā), without personal gain.

Rāma points out the sea-bridge (Nala’s bridge) used to reach Laṅkā.

Gratitude and recognition—Rāma honors Nala’s contribution, highlighting ethical leadership.