Previous Verse

Shloka 24

इन्द्रवरदानम् / Indra Grants Boons: Restoration of the Vanara Host

ततस्तुसालक्ष्मणरामपालितामहाचमूर्हृष्टजनायशस्विनी ।श्रियाज्वलन्तीविरराजसर्वतोनिशाप्रणीतेवहिशीतरश्मिना ।।।।

tatas tu sā lakṣmaṇa-rāma-pālitā mahācamūr hṛṣṭa-janā yaśasvinī | śriyā jvalantī virarāja sarvato niśā-praṇīteva hi śītarasminā ||

ครั้นแล้วกองทัพมหึมา อันพระรามและพระลักษมณ์ทรงอภิบาล เต็มไปด้วยผู้คนยินดีและเกียรติยศรุ่งเรือง ก็ส่องประกายศรีไปทั่วทุกทิศ ดุจราตรีที่สว่างไสวด้วยจันทร์ผู้มีรัศมีเย็น

tataḥthen/thereupon
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb): ‘thereupon/then’
tuindeed/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle/conjunction): emphasis/contrast ‘indeed/but’
sālakṣmaṇa-rāma-pālitāprotected by Rama along with Lakshmana
sālakṣmaṇa-rāma-pālitā:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa-lakṣmaṇa-rāma-pālita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √pā रक्षणे + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) used adjectivally; समास: सालक्ष्मणराम = ‘with Lakṣmaṇa and Rāma’ (सह-सम्बन्ध), तेन पालिता = ‘protected by them’
mahā-camūḥthe great army
mahā-camūḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā-camū (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय-समास: महती च सा चमूः
hṛṣṭa-janāhaving delighted people
hṛṣṭa-janā:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roothṛṣṭa-jana (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय: हृष्टाः जनाः यस्याः सा
yaśasvinīillustrious
yaśasvinī:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyaśasvin (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; गुणवाचक विशेषण
śriyāwith splendour
śriyā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतु-भावे (instrumental: ‘with/by splendour’)
jvalantīblazing
jvalantī:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√jval (ज्वलँ दीप्तौ) + शतृ (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle)
ivaas if/like
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (comparative particle): ‘as/like’
virarājashone forth
virarāja:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√rāj (राजृँ दीप्तौ)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘shone’
sarvataḥeverywhere
sarvataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsarvatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb): ‘from all sides/everywhere’
niśā-praṇītāas if brought by night
niśā-praṇītā:
Upamāna (उपमान)
TypeAdjective
Rootniśā-praṇīta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √nī नेयने + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; तत्पुरुष: निशया प्रणीता = ‘brought/led by night’
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय: ‘as if’
hiindeed/for
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle): emphasis/causal ‘indeed/for’
śīta-raśmināby the cool-rayed (moon)
śīta-raśminā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootśīta-raśmi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; कर्मधारय: शीतः रश्मिः यस्य (चन्द्रस्य) तेन; करण (instrumental)

"O honourable Indra! I wish to see all those Vanaras who are separated forever from their sons, and wives for my cause, delighted."

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
M
moon (śītarasmi)

FAQs

Dharma as protective stewardship: true victory culminates in safety, calm, and shared well-being, not continued violence.

The narrative depicts the post-conflict movement/settling of the triumphant host under Rāma and Lakṣmaṇa’s protection, closing the sarga with a poetic simile.

Guardianship and stability—Rāma and Lakṣmaṇa’s protection enables collective joy and orderly transition from war to peace.