Shloka 14
रावणस्य अन्त्येष्टिः
Ravana’s Funeral Rites and the Ethics of Post-War Conduct
व्यक्तमेषमहायोगीपरमात्मासनातनः ।अनादिमध्यनिधनोमहतंपरमोमहान् ।।।।तमसःपरमोधाताशङ्खचक्रगदाधरः ।श्रीवत्सवक्षानित्यश्रीरजय्यश्शाश्वतोध्रुवः ।।।।मानुषंरूपमास्थायविष्णुस्सत्यपराक्रमः ।सर्वैःपरिवृतोदेवैर्वानरत्वमुपागतैः ।।।।सर्वलोकेश्वर्श्रीमान्लोकानांहितकाम्यया ।सराक्षसरपरीवारंहतवांस्त्वांमहाद्युतिः ।।।।
vyaktam eṣa mahāyogī paramātmā sanātanaḥ |
anādimadhyanidhano mahatāṃ paramo mahān ||
tamasaḥ paramo dhātā śaṅkhacakragadādharaḥ |
śrīvatsavakṣā nityaśrīr ajayyaḥ śāśvato dhruvaḥ ||
mānuṣaṃ rūpam āsthāya viṣṇuḥ satyaparākramaḥ |
sarvaiḥ parivṛto devair vānaratvam upāgataiḥ ||
sarvalokeśvaraḥ śrīmān lokānāṃ hitakāmyayā |
sarākṣasaparīvāraṃ hatavāṃs tvāṃ mahādyutiḥ ||
ประจักษ์ชัดว่า พระรามองค์นี้คือมหาโยคี—ปรมาตมันผู้เป็นนิรันดร์; ไร้ต้น ไร้กลาง ไร้ปลาย; ยิ่งใหญ่เหนือมหาบุรุษทั้งปวง. ทรงอยู่เหนือความมืด เป็นผู้ทรงธำรงโลก ทรงสังข์ จักร และคทา; มีเครื่องหมายศรีวัตสะบนพระอุระ; ทรงศรีนิรันดร์ ผู้มิอาจพิชิต เป็นอมตะและมั่นคง. เมื่อทรงอวตารเป็นมนุษย์ พระวิษณุผู้มีวีรภาพแท้—รายล้อมด้วยเหล่าเทพผู้มาสมทบในรูปวานร—เพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่โลกทั้งหลาย โอ้ผู้มีรัศมีใหญ่ ได้ทรงปราบท่านพร้อมกองทัพและบริวารยักษ์ทั้งสิ้นแล้ว.
"It is evident that this Rama is a great yogi, eternal, who has no beginning, middle or end. He is supreme, greater than great and stands beyond darkness, a sustainer. He holds conch, discus, and mace in hand. He has symbols of Srivatsa on his chest. He is ever rich, invincible, everlasting, steady supreme soul and of truthful valour. He is prosperous, a mass of brilliance, Lord Vishnu and the Lord of all worlds, a well-wisher of all. He has come in mortal form, in the form of Vanaras also, and by all gods. He vanquished you along with Rakshasas is evident."
FAQs
Satya aligned with cosmic dharma: the verse insists that Rāma’s victory is not mere force but restoration of world-welfare (lokahita) under the Supreme’s order.
In the aftermath of defeat, a truth-speaking voice recognizes Rāma’s divine nature (as Viṣṇu) and frames the war as the removal of adharma for the good of the worlds.
Truthful discernment and spiritual insight: the speaker names reality plainly—divine purpose, righteous valor, and the welfare-motive behind the conflict.