Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

रामरावणयोर्युद्धवैषम्यं तथा रावणशिरश्छेदनम्

Rama–Ravana Duel Intensifies; Ravana’s Heads Severed and Reappear

गन्धर्वाप्सरसांसङ्घादृष्टवायुद्धमनूपमम् ।गगनंगगनाकारंसागरस्सागरोपमः ।।6.110.23।।रामरावणयोर्युद्धंरामरावणयोरिव ।एवंब्रुवन्तोददृशुस्तद्युद्धंरामरावणम् ।।6.110.24।।

rāma-rāvaṇayor yuddhaṃ rāma-rāvaṇayor iva | evaṃ bruvanto dadṛśus tad yuddhaṃ rāma-rāvaṇam ||

พวกเขากล่าวว่า “ศึกของพระรามกับทศกัณฐ์ ย่อมเหมือนศึกของพระรามกับทศกัณฐ์เท่านั้น” กล่าวดังนี้แล้ว ก็ยังเพ่งมองศึกราม–ราวณะนั้นอยู่มิคลาย

गन्धर्व-अप्सरसाम्of Gandharvas and Apsaras
गन्धर्व-अप्सरसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक) + अप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्वसमास (गन्धर्वाश्च अप्सरसश्च)
सङ्घाःgroups
सङ्घाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसङ्घ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; कर्ता
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) + त्वा
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्म
अनूपमम्unparalleled
अनूपमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअनूपम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण
गगनम्sky
गगनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगगन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्ता (in nominal sentence)
गगन-आकारम्having the form of the sky
गगन-आकारम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगगन (प्रातिपदिक) + आकार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (गगनस्य आकारः) विशेषण (predicate)
सागरःocean
सागरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्ता (in nominal sentence)
सागर-उपमःcomparable to the ocean
सागर-उपमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसागर (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सागरेण उपमः/सागरस्य उपमः) विशेषण (predicate)
राम-रावणयोःof Rama and Ravana
राम-रावणयोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक) + रावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, द्विवचन; द्वन्द्वसमास
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; वाक्यविषय
राम-रावणयोःof Rama and Ravana
राम-रावणयोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक) + रावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, द्विवचन
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
एवम्thus
एवम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय
ब्रुवन्तःsaying
ब्रुवन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु) + शतृ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle)
ददृशुःsaw
ददृशुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; विशेषण (qualifying युद्धम्)
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्म
राम-रावणम्Rama-and-Ravana (the pair)
राम-रावणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक) + रावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, द्विवचनार्थे एकवचन-रूप (समाहार/द्वन्द्वप्रयोग); द्वन्द्वसमास (Rama and Ravana as a pair)

Gandharvas and Apsaras watching the combination of Rama and Ravana fighting an unimaginable war said that sky is its own analogue for sky, sea is its own analogue to sea, in the same way is the struggle between Rama and Ravana is unique like Rama and Ravana's struggle and looked at the combat.

R
Rāma
R
Rāvaṇa
G
Gandharvas
A
Apsarases

FAQs

Dharma is presented as historically decisive: some confrontations are singular because they determine the restoration of moral order.

Celestial spectators continue to watch and remark that no analogy can capture the duel except itself.

Unmatched heroism and steadfastness—especially in Rāma as the agent of Dharma—are implied by the ‘incomparable’ framing.