Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

राघव-रावणयोः घोर-द्वैरथ-युद्धम्

The Fierce Chariot-Duel of Rama and Ravana

तुमुलंत्रासजननंभीमंभीमप्रतिस्वनम् ।।6.109.19।।तद्वर्षमभवद्युद्धेनैकशस्त्रमयंमहत् ।

tumulaṃ trāsa-jananaṃ bhīmaṃ bhīma-pratisvanam |

tad varṣam abhavad yuddhe naika-śastra-mayaṃ mahat ||6.109.19||

ท่ามกลางศึกได้เกิดห่าฝนอาวุธนานาชนิดอันมหึมา—อื้ออึงกึกก้อง ก่อให้เกิดความหวาดผวา น่าสะพรึง และสะท้อนเสียงอันน่ากลัว

मायाविहितम्made by magic
मायाविहितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमाया + विहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः ('by magic made'); भूतकर्मणि कृदन्तः 'विहित' (PPP); नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (एतत्/शस्त्रवर्षम्)
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; सर्वनाम
तुbut
तु:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-निपातः (but/indeed)
शस्त्रवर्षम्a rain of weapons
शस्त्रवर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशस्त्र + वर्ष (प्रातिपदिकानि)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः ('rain of weapons'); नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
अपातयत्caused to fall/let loose
अपातयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु) (णिच् causative: पातयति)
Formलङ्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; णिच्-प्रयोगः (causative)
सहस्रशःby thousands
सहस्रशः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formपरिमाणवाचक-अव्ययम् (by thousands/many times)
तदाthen
तदा:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम्
बाणान्arrows
बाणान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्
अश्रान्तहृदयोद्यमःwith unwearied resolve
अश्रान्तहृदयोद्यमः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअश्रान्त + हृदय + उद्यम (प्रातिपदिकानि)
Formबहुव्रीहिः ('whose heart/effort is unwearied'); पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (कर्ता)

Then, both Rakshasa army and huge Vanara army, stood motionless holding their weapons ready.

B
Battlefield (yuddha)

FAQs

The verse warns how adharma amplifies suffering: when violence becomes indiscriminate and overwhelming, it generates collective fear rather than justice.

A massive, multi-weapon barrage fills the battlefield with noise and terror.

The implied virtue is compassion and restraint—without them, warfare becomes mere terror, not a dharmic contest.