Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

राघव-रावणयोः घोर-द्वैरथ-युद्धम्

The Fierce Chariot-Duel of Rama and Ravana

तेषामसम्भ्रमंदृष्टवावाजिनांरावणस्तदा ।।6.109.16।।भूयएवसुसङ्क्रुद्धश्शरवर्षंमुमोच ह ।

teṣām asambhramaṃ dṛṣṭvā vājināṃ rāvaṇas tadā |

bhūya eva susaṅkruddhaḥ śara-varṣaṃ mumoca ha ||6.109.16||

ครั้นเห็นม้าเหล่านั้นยังคงไม่หวั่นไหว ทศกัณฐ์ก็ยิ่งเดือดดาล แล้วปล่อยห่าศรอันหนาแน่นออกมาอีกครั้ง

रामस्यof Rama
रामस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी (Genitive), एकवचनम्
तुरगान्horses
तुरगान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतुरग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (Accusative), बहुवचनम्
दीप्तैःwith blazing
दीप्तैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootदीप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP) 'दीप्त'; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्गः, तृतीया (Instrumental), बहुवचनम्; विशेषणम् (शरैः)
शरैःarrows
शरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया, बहुवचनम्
विव्याथpierced
विव्याथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootव्यध् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
रावणःRavana
रावणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; सर्वनाम
दिव्याःwonderful/divine
दिव्याः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (हरयः)
हरयःhorses (bays)
हरयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपातः (negation particle)
अस्खलन्staggered/slipped
अस्खलन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्खल् (धातु)
Formलङ्-लकारः, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
nor
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपातः
अपिeven/also
अपि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-निपातः (also/even)
बभ्रमुःreeled/wandered
बभ्रमुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
बभूवुःremained/became
बभूवुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
स्वस्थहृदयाःcalm at heart
स्वस्थहृदयाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्वस्थ + हृदय (प्रातिपदिकानि)
Formबहुव्रीहिः ('whose hearts are at ease'); पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (हरयः)
पद्मनालैःwith lotus-stalks
पद्मनालैः:
Upamana-karana (उपमान-करण)
TypeNoun
Rootपद्म + नाल (प्रातिपदिकानि)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः ('lotus-stalks'); नपुंसकलिङ्गः, तृतीया, बहुवचनम्
इवas if
इव:
Upamana-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम्
आहताःstruck/hit
आहताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ + हन् (धातु) > आहत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP), पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (हरयः)

Ravana used maces, iron bars, discuses, clubs, mountain peaks, trees and also tridents and axes.

R
Rāvaṇa
H
Horses (vājin)
A
Arrows (śara)

FAQs

Unchecked anger escalates harm. Dharma teaches that failure to accept reality with composure leads to repeated, worsening violence.

Rāvaṇa reacts to the failure of his attack by increasing the intensity of his arrow volleys.

The implied virtue is kṣamā and self-restraint—shown by its absence in Rāvaṇa’s escalating fury.