Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

राघव-रावणयोः घोर-द्वैरथ-युद्धम्

The Fierce Chariot-Duel of Rama and Ravana

ततोरामोऽपिसङ्क्रुद्धश्चपमाकृष्यवीर्यवान् ।कृतप्रतिकृतंकर्तुंमनसस्सम्प्रचक्रमे ।।6.109.10।।

tato rāmo 'pi saṅkruddhaś cāpam ākṛṣya vīryavān | kṛtapratikṛtaṃ kartuṃ manasaḥ sampracakrame ||

แล้วพระรามผู้กล้าหาญก็ทรงกริ้ว ดึงคันศรขึ้น และทรงดำริในพระทัยว่าจะตอบโต้ให้สาสมตามที่ถูกกระทำ

ततःthen
ततः:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (thereupon)
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (also/even)
सङ्क्रुद्धःenraged
सङ्क्रुद्धः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + क्रुध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (रामः)
चापम्bow
चापम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), एकवचन
आकृष्यhaving drawn
आकृष्य:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ + कृष् (धातु)
Formक्त्वान्त (gerund), ‘having drawn (the bow)’
वीर्यवान्valiant
वीर्यवान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवीर्यवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (रामः)
कृत-प्रतिकृतम्retaliation (a counter-deed)
कृत-प्रतिकृतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकृत (कृ धातोः क्त) + प्रतिकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः कर्मधारयः (‘कृतं प्रतिकृतम्’ = done retaliation)
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to do’
मनसाwith (his) mind
मनसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; साधन/उपायार्थे (‘in mind/by mind’)
सम्प्रचक्रमेset about/began
सम्प्रचक्रमे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + क्रम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

Valiant Rama too stretching his bow in anger and thinking of returning back blow to Ravana and started compliance.

R
Rāma
R
Rāvaṇa (implicit opponent)

FAQs

Even anger is subordinated to dharma: retaliation is framed as measured, purposeful response in a righteous war, not uncontrolled vengeance.

As the duel escalates, Rāma prepares a counterattack, mentally committing to respond to Rāvaṇa’s aggression.

Controlled strength—Rāma’s emotion translates into deliberate action rather than impulsive cruelty.