Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

रावणरथवैभव–निमित्तदर्शन–राममातलिसंवादः

Ravana’s Chariot, Portents, and Rama–Matali Instructions

शराधाराविमुञ्चन्तंधारासारमिवाम्बुदम् ।तंदृष्टवामेघसङ्काशमापतन्तंरथंरिपोः ।।6.108.7।।गिरेर्वज्राभिमृष्टस्यदीर्यतस्सदृशस्वनम् ।विस्पारयन्वैवेगेनबालचन्द्रानतंधनुः ।।6.108.8।।उवाचसारथिंरामंसहस्राक्षस्यमातलिम् ।

girervajrābhimṛṣṭasya dīryataḥ sadṛśasvanam | vispārayan vai vegena bālacandrānataṃ dhanuḥ || uvāca sārathiṃ rāmaḥ sahasrākṣasya mātalim ||

พระรามทรงแผลงศรด้วยพระหัตถ์อันรวดเร็ว ดึงคันศรให้โค้งดุจจันทร์เสี้ยวอ่อน เสียงสะท้านดังประหนึ่งภูผาถูกสายฟ้าฟาดจนแยกออก แล้วพระรามตรัสกับมาตลี สารถีแห่งพระอินทร์ผู้มีพันเนตร

गिरेःof a mountain
गिरेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
वज्र-अभिमृष्टस्यstruck by a thunderbolt
वज्र-अभिमृष्टस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootवज्र (प्रातिपदिक) + अभि-मृष्ट (मृश्/मृष् धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त विशेषण; समासः—तत्पुरुषः (वज्रेण अभिमृष्टः)
दीर्यतःof (it) splitting
दीर्यतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootदॄ (धातु) (दीर्यते) + शतृ (present participle, Ātmanepada)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; शतृ/शानच्-भावे (while splitting)
सदृश-स्वनम्having a similar sound
सदृश-स्वनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसदृश (प्रातिपदिक) + स्वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (सदृशः स्वनः यस्य/यत्) विशेषण
विस्फारयन्stretching (drawing)
विस्फारयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + स्फुर्/स्फार् (धातु) + शतृ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle) कर्तरि—"stretching"
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
वेगेनwith speed
वेगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; करण (instrumental: with speed)
बालचन्द्र-आनतम्curved like a young moon
बालचन्द्र-आनतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootबाल (प्रातिपदिक) + चन्द्र (प्रातिपदिक) + आनत (नम् धातु, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त विशेषण; समासः—तत्पुरुषः (बालचन्द्रेण/बालचन्द्रवत् आनतम् = bent like a young moon)
धनुःbow
धनुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्म (object of stretching)

The chariot bells fixed to the huge flag post were making sounds, yoked to dark horses, and was shining with splendor with rage. It was glowing like a bright sun in the sky displaying its splendor, like the aerial chariot. It looked like a cloud holding water, releasing water of arrows from Rakshasa king's bow. The king of humans saw this chariot.

R
Rāma
M
Mātali
I
Indra (Sahasrākṣa)

FAQs

Power is disciplined by purpose: Rāma’s might is shown as controlled readiness, used in service of restoring dharma rather than mere rage.

Under an intense arrow-shower, Rāma draws his bow and turns to consult Mātali in the battle-moment.

Composed valor—strength expressed with control and strategic communication.