Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

विभीषणोपदेशः

Vibhishana’s Counsel to Ravana and the Catalogue of Omens

गवांसयांसिस्कन्नानिविमदावीरकुञ्जराः ।दीनमश्वाःप्रहेषन्तेनचग्रासाभिनन्दिनः ।।।।

gavāṃ payāṃsi skannāni vimadā vīrakuñjarāḥ | dīnam aśvāḥ praheṣante na ca grāsābhinandinaḥ ||

น้ำนมโคแห้งเหือดแล้ว; ช้างศึกผู้เคยองอาจก็สิ้นน้ำมันมัทสะ; ม้าทั้งหลายร้องฮี้อย่างน่าเวทนา และไม่ยินดีแม้แต่กับหญ้าอาหารของตน

गवाम्of cows
गवाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्
पयांसिmilk
पयांसि:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
स्कन्नानिdried up
स्कन्नानि:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Root√स्कन्द् (धातु) क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् पयांसि प्रति; अर्थः: स्रुत/क्षीण (dried up/spilled)
विमदाःwithout rut/ichor
विमदाः:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् वीरकुञ्जराः प्रति
वीरकुञ्जराःmighty elephants
वीरकुञ्जराः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवीर + कुञ्जर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मधारयः: वीराः कुञ्जराः (mighty elephants)
दीनम्piteously, sadly
दीनम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः (adverbial accusative)
अश्वाःhorses
अश्वाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
प्रहेषन्तेneigh
प्रहेषन्ते:
क्रिया (Kriya/Verb)
TypeVerb
Rootप्र+√हेष् (धातु)
Formलट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; आत्मनेपदम्
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम् (negation)
and
:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम् (conjunction)
ग्रास-अभिनन्दिनःdelighting in fodder
ग्रास-अभिनन्दिनः:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootग्रास + अभिनन्दिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः: ग्रासम् अभिनन्दन्ति ये

"The udder of cows is dried up, the proud elephants have lost their ichor, the horses are pathetic and neighing. They are not even interested in fodder."

C
cows
H
horses
V
Vibhīṣaṇa
R
Rāvaṇa

FAQs

A ruler’s adharma harms the whole realm: even animals and prosperity decline, indicating that governance must align with righteousness.

Vibhīṣaṇa points to failing vitality in livestock and war-animals as a sign of Laṅkā’s impending calamity.

Compassionate realism: he highlights suffering across the kingdom to urge corrective action.