Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

स्वयंप्रभा

प्रश्नोत्तरम् / Svayamprabha Explains the Golden Forest and Questions the Vanaras

दुहिता मेरुसावर्णेरहं तस्यास्स्वयंप्रभा।।4.51.16।।इदं रक्षामि भवनं हेमाया वानरोत्तम।

duhitā merusāvarṇer ahaṃ tasyāḥ svayaṃprabhā | idaṃ rakṣāmi bhavanaṃ hemāyā vānarottama ||

ดูก่อนวานรผู้ประเสริฐ เราคือสวยัมประภา ธิดาแห่งเมรุสาวรรณี เราเฝ้ารักษามณเฑียรนี้ของนางเหมา

दुहिता(I am) the daughter
दुहिता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदुहितृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा-विभक्ति (Nom. 1), एकवचन (sg.)
मेरुसावर्णेःof Meru-Sāvarṇi
मेरुसावर्णेः:
Sambandha/Genitive (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमेरुसावर्णि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी-विभक्ति (Gen. 6), एकवचन (sg.)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम (1st person pronoun), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.)
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha/Genitive (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), षष्ठी (Gen. 6), एकवचन (sg.)
स्वयंप्रभाSvayaṃprabhā (self-luminous one)
स्वयंप्रभा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वयं + प्रभा (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.); कर्मधारयः—स्वयम् प्रभा यस्याः/या
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.)
रक्षामिI protect/guard
रक्षामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (Pres.), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (sg.), परस्मैपद
भवनम्house, dwelling
भवनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.)
हेमायाःof Hemā
हेमायाः:
Sambandha/Genitive (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootहेमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), षष्ठी (Gen. 6), एकवचन (sg.)
वानरोत्तमO best of monkeys
वानरोत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवानर + उत्तम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग (m.), सम्बोधन (Voc.), एकवचन (sg.); कर्मधारयः—वानरः उत्तमः

'O best of monkeys! daughter of Meru Sauvarni, I am Svayamprabha (self-illuminator), caretaker of this house of Hema. (Meru Sauvarni is the eleventh Manu).

S
Svayaṃprabhā
M
Merusāvarṇi
H
Hēmā
H
Hanumān
B
bhavana (mansion)

FAQs

Dharma as duty (rakṣaṇa): Svayaṃprabhā identifies herself and her rightful responsibility as guardian—truthful identity and faithful protection of a trust.

Svayaṃprabhā formally introduces her lineage and role to the vānaras.

Accountability—she clearly states who she is and what duty she upholds.