Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

ऋक्षबिलप्रवेशः

Entry into the Rikshabilam Cave

गिरिजालावृतान्देशान्मार्गित्वा दक्षिणां दिशम्।।।।वयं सर्वे परिश्रान्ता न च पश्याम मैथिलीम्।

girijālāvṛtān deśān mārgitvā dakṣiṇāṃ diśam |

vayaṃ sarve pariśrāntā na ca paśyāma maithilīm ||

เมื่อสืบเสาะทิศใต้ผ่านดินแดนที่ถูกโอบล้อมด้วยแนวเทือกเขา เราทั้งปวงก็อ่อนล้าแล้ว แต่ก็ยังไม่เห็นนางไมถิลีเลย

गिरि-जाल-आवृतान्covered by a net of mountains
गिरि-जाल-आवृतान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootगिरि (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक) + आवृत (कृदन्त, √वृ (धातु) उपसर्ग आ-)
Formविशेषण; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; 'देशान्' इत्यस्य विशेषण
देशान्regions
देशान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
मार्गित्वाhaving searched
मार्गित्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√मार्ग् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund)
दक्षिणाम्southern
दक्षिणाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'दिशम्' इत्यस्य विशेषण
दिशम्direction
दिशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वयम्we
वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'वयम्' इत्यस्य विशेषण
परिश्रान्ताःexhausted
परिश्रान्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि + श्रान्त (कृदन्त, √श्रम् (धातु))
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तृविशेषण
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अन्वय (here: 'and/yet')
पश्यामःwe see
पश्यामः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद; उत्तम-पुरुष, बहुवचन
मैथिलीम्Maithili (Sita)
मैथिलीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमैथिली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

'Going round the places covering all mountain ranges in the southern direction, we are spent. But we could not see Maithili.

M
Maithilī (Sītā)
S
Southern direction (dakṣiṇā diś)

FAQs

Satya (truthfulness) within dharma: Hanumān candidly reports failure and fatigue, enabling a righteous, realistic next step rather than false reassurance.

Hanumān summarizes the search results: they have thoroughly covered the southern mountains but have not found Sītā.

Honest accountability—speaking the truth about outcomes, even when discouraging.