Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

पृथिवीमण्डलपरिज्ञानम्

Sugriva on Surveying the Earth’s Regions

इदानीं मे स्मृतं राजन्यथा वाली हरीश्वरः।।4.46.21।।मतङ्गेन तदा शप्तो ह्यस्मिन्नाश्रममण्डले।प्रविशेद्यदि वै वाली मूर्धाऽस्य शतधा भवेत्।।4.46.22।।तत्र वासस्सुखोऽस्माकं निरुद्विग्नो भविष्यति।

idānīṁ me smṛtaṁ rājan yathā vālī harīśvaraḥ || 4.46.21 ||

mataṅgena tadā śapto hy asminn āśramamaṇḍale |

praviśed yadi vai vālī mūrdhā 'sya śatadhā bhavet || 4.46.22 ||

tatra vāsaḥ sukho 'smākaṁ nirudvigno bhaviṣyati |

บัดนี้ข้าพระองค์ระลึกได้แล้ว ข้าแต่พระราชา ว่าพาลี ผู้เป็นเจ้าแห่งวานร เคยถูกฤๅษีมตังคะสาปไว้ในเขตอาศรมนี้ว่า หากพาลีล่วงเข้าไป ศีรษะของเขาจะแตกเป็นร้อยเสี่ยง ดังนั้นที่พำนักของพวกเราที่นั่นจักเป็นสุข สงบ ปราศจากความหวาดหวั่น

evamthus
evam:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
mayāby me
mayā:
Karta (कर्ता; agent)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया (3rd), एकवचन
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
rājanO king
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
pratyakṣamdirectly
pratyakṣam:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootpratyakṣa (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया एकवचन (adverbial accusative: ‘directly/with one’s own eyes’)
upalakṣitamwas observed
upalakṣitam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-lakṣ (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे प्रयोगः—‘observed/noted’
pṛthivī-maṇḍalamthe earth-circle / world
pṛthivī-maṇḍalam:
Karma (कर्म; object of upalakṣitam)
TypeNoun
Rootpṛthivī + maṇḍala (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: पृथिव्याः मण्डलम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
kṛtsnamentire
kṛtsnam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛtsna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifies pṛthivī-maṇḍalam)
guhāmcave
guhām:
Karma (कर्म; object with āgataḥ ‘reached’)
TypeNoun
Rootguhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
asmiI am
asmi:
Kriyā (क्रिया; copula)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
āgataḥcome / arrived
āgataḥ:
Kriyā (क्रिया; predicate of asmi)
TypeVerb
Rootā-gam (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त (past active participle in sense); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि प्रयोगः—‘having come’
tataḥthereafter / from there
tataḥ:
Apādāna (अपादान; adverbial)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअपादान/क्रमवाचक-अव्यय

'I remembed Matanga's curse to Vali, king of monkeys. Vali would not enter the site of Matanga's hermitage as his head would break into a hundred pieces if he did'. Therefore we thought it would be safe for us to reside in that place.

H
Hanumān
S
Sugrīva
V
Vālī
M
Matanga

FAQs

Sacred law protects the innocent: dharma is upheld when even the powerful are checked by the moral force of a sage’s decree.

This is a repeated/renumbered presentation of the same idea: Matanga’s curse makes the hermitage precinct a secure refuge from Vālī.

Practical wisdom—using remembered dharmic constraints to create safety.