Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

किष्किन्धाकाण्डे द्वात्रिंशः सर्गः

Lakshmana’s Anger Reported; Hanuman Advises Propitiation and Timely Mobilization

तस्य मूर्ध्ना प्रणम्य त्वं सपुत्रस्ससुहृज्जनः।राजंस्तिष्ठस्व समये भर्तुर्भार्येव तद्वशः।।

tasya mūrdhnā praṇamya tvaṃ sa-putraḥ sa-suhṛj-janaḥ | rājan tiṣṭhasva samaye bhartur bhāryeva tad-vaśaḥ ||

ข้าแต่มหาราช จงก้มเศียรนอบน้อมต่อท่านผู้นั้น พร้อมด้วยโอรสและมิตรสหายของท่าน แล้วจงตั้งมั่นในคำสัตย์ตามกาลเวลา ยอมอยู่ในอำนาจนั้นดุจภรรยานอบน้อมต่อสิทธิอันชอบธรรมของสามี

तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
मूर्ध्नाwith (your) head
मूर्ध्ना:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootpra-nam (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-अर्थक अव्ययकृदन्त (gerund)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyuzmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
सपुत्रःtogether with (your) son
सपुत्रः:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeAdjective
Rootsa (प्रातिपदिक) + putra (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (saha-artha): पुत्रेण सह; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'त्वम्' इत्यस्य विशेषणम्
ससुहृज्जनःtogether with friends and followers
ससुहृज्जनः:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeAdjective
Rootsa (प्रातिपदिक) + suhṛt (प्रातिपदिक) + jana (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (saha-artha): सुहृद्भिः जनेन च सह; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'त्वम्' इत्यस्य विशेषणम्
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन
तिष्ठस्वstand/remain
तिष्ठस्व:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), आत्मनेपद; मध्यमपुरुष, एकवचन
समयेin the agreement/oath
समये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsamaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
भर्तुःof the husband/lord
भर्तुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhartṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
भार्याwife
भार्या:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इवlike
इव:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-वाचक अव्यय (comparative particle)
तद्वशःsubmissive to him
तद्वशः:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + vaśa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: तस्य वशः (under his control); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'त्वम्' इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

'Therefore, I am apprehensive of Rama. I am not able to repay the help he has rendered to me'.

S
Sugrīva

FAQs

Satya as dharma: uphold one’s pledged word (samaya). Humility and visible respect help restore moral order when a promise is at stake.

Hanumān instructs Sugrīva to pacify Rāma/Lakṣmaṇa by bowing and recommitting to the alliance and its promised duties.

Fidelity to promises and disciplined submission to righteous obligation.