Previous Verse
Next Verse

Shloka 70

शरत्प्रवेशे रामविलापः तथा सुग्रीवप्रमादे लक्ष्मणप्रेषणम्

Autumn’s Onset: Rama’s Lament and Lakshmana Sent to Sugriva

त्वं च किष्किन्धां प्रविश्य ब्रूहि वानरपुङ्गवम्।मूर्खं ग्राम्यसुखे सक्तं सुग्रीवं वचनान्मम।।

tvaṃ ca kiṣkindhāṃ praviśya brūhi vānarapuṅgavam | mūrkhaṃ grāmyasukhe saktaṃ sugrīvaṃ vacanān mama ||

ท่านจงเข้าไปยังกิษกินธา แล้วกล่าวแก่สุครีวะ—จอมวานร—ตามถ้อยคำของเราเถิด ผู้เขลานั้นมัวเมาอยู่ในสุขอันหยาบของโลกีย์

त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
किष्किन्धाम्Kishkindha (to)
किष्किन्धाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिष्किन्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
Kriya (क्रिया-पूर्वक)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having entered)
ब्रूहिtell
ब्रूहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
वानरपुङ्गवम्chief of monkeys
वानरपुङ्गवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवानर + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वानराणां पुङ्गवः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मूर्खम्foolish
मूर्खम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमूर्ख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सुग्रीवम्/वानरपुङ्गवम्’ इत्यस्य विशेषणम्
ग्राम्यसुखेin vulgar/ordinary pleasures
ग्राम्यसुखे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootग्राम्य + सुख (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (ग्राम्यं सुखम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सक्तम्attached
सक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसञ्ज्/सज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सुग्रीवम्’ इत्यस्य विशेषणम्
सुग्रीवम्Sugriva
सुग्रीवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वचनात्from (my) words / on my instruction
वचनात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन

'How will the young lady (Sita) whose voice is like the sarasa bird's, who was revelling, listening to its sweet cackle at the hermitage be living now?

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Sugrīva
K
Kiṣkindhā

FAQs

Dharma requires prioritizing duty over indulgence: leadership must restrain pleasure when promises and public obligations demand action.

Rāma instructs Lakṣmaṇa to go to Kiṣkindhā and confront Sugrīva, who has become complacent in enjoyment and is delaying the search effort.

Lakṣmaṇa’s role as disciplined executor of dharma—he is entrusted to deliver a firm message to restore rightful action.