Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

ताराविलापः

Tārā’s Lament over Vāli

अश्मसारमयं नूनमिदं मे हृदयं दृढम्।।भर्तारं निहतं दृष्ट्वा यन्नाद्य शतधा कृतम्।

aśma-sāra-mayaṃ nūnam idaṃ me hṛdayaṃ dṛḍham | bhartāraṃ nihataṃ dṛṣṭvā yan nādya śatadhā kṛtam ||

แท้จริงดวงใจของข้านี้แข็งกร้าว ราวกับทำด้วยศิลา—เพราะแม้วันนี้ เมื่อเห็นสวามีถูกสังหาร มันก็มิได้แตกสลายเป็นร้อยเสี่ยง

अश्मसारमयम्made of stone-hard essence
अश्मसारमयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअश्मसार + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अश्मसारस्य मयम् = made of stone/diamond-like stone) विशेषणम् (हृदयम्)
नूनम्surely
नूनम्:
Nishcaya (निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formनिश्चय-अव्यय (surely)
इदम्this
इदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘हृदयम्’ इत्यस्य विशेषणम्
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
हृदयम्heart
हृदयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दृढम्hard, firm
दृढम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (हृदयम्)
भर्तारम्husband
भर्तारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निहतम्killed
निहतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि + हन् (धातु)
Formक्त (PPP); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (भर्तारम्)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा (gerund/absolutive)
यत्since / that
यत्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (relative particle: since/that)
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
अद्यtoday / now
अद्य:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (today/now)
शतधाinto a hundred pieces
शतधा:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootशतधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (in a hundred ways/pieces)
कृतम्made (i.e., broken)
कृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त (PPP) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (न कृतम् = has not been made/broken)

'My heart is surely made of hard stone yet it has not split into a hundred pieces even on seeing my husband slain৷৷

T
Tārā
V
Vāli

FAQs

Satya in emotion: dharma includes truthful acknowledgement of grief and loss, not denial—lament becomes an honest moral witness to death.

Tārā confronts Vāli’s corpse and expresses shock that she is still alive and not shattered by sorrow.

Emotional truthfulness and endurance—she speaks plainly while bearing unbearable grief.