Next Verse

Shloka 1

Saptajana-āśrama Darśana and the Approach to Kiṣkindhā

Hermitage of Seven Sages; March toward Vāli’s Capital

ऋष्यमूकात्स धर्मात्मा किष्किन्धां लक्ष्मणाग्रजः।जगाम सहसुग्रीवो वालिविक्रमपालिताम्।।

ṛṣyamūkāt sa dharmātmā kiṣkindhāṁ lakṣmaṇāgrajaḥ | jagāma saha sugrīvo vālivikramapālitām || 4.13.1 ||

จากฤษยมูกะ พระผู้ทรงธรรม—พี่ใหญ่ของพระลักษมณ์—เสด็จไปพร้อมสุครีพสู่กิษกินธา อันได้รับการคุ้มครองด้วยเดชานุภาพของวาลี

ऋष्यमूकात्from Ṛṣyamūka (mountain)
ऋष्यमूकात्:
अपादान (Apādāna)
TypeNoun
Rootऋष्यमूक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
कर्तृ-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootधर्म-आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमासः (धर्मः आत्मा यस्य/धर्मात्मा = righteous-souled); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
किष्किन्धाम्to Kishkindhā
किष्किन्धाम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootकिष्किन्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
लक्ष्मणाग्रजःLakṣmaṇa's elder brother (Rāma)
लक्ष्मणाग्रजः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण-अग्रज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (लक्ष्मणस्य अग्रजः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जगामwent
जगाम:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सहtogether with
सह:
सहकारक/सहयोग (Sahakāraka)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सह-योगे
सुग्रीवःSugrīva
सुग्रीवः:
सहयोगी (Sahāyī)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वालिविक्रमपालिताम्ruled/protected by Vāli's prowess
वालिविक्रमपालिताम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootवालि-विक्रम-पालित (प्रातिपदिक; पालित < पाल् (धातु) क्त)
Formतत्पुरुषसमासः (वालिनः विक्रमेण पालिता / वालिविक्रमैः पालिता); क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (किष्किन्धाम् इति विशेष्येण सह)

Lakshmana's righteous elder brother left Rishyamuka with Sugriva for Kishkinda protected by Vali's valour.

R
Rama
L
Lakshmana
S
Sugriva
R
Rishyamuka
K
Kishkindha
V
Vali

FAQs

Dharma is portrayed as purposeful movement toward restoring rightful order: Rāma proceeds with an ally (Sugrīva) to address a political-moral wrong centered on Kiṣkindhā’s rule.

Rāma and Sugrīva depart Ṛṣyamūka and head toward Kiṣkindhā, the seat of Vāli’s power.

Rāma’s dharmātmatā (righteous disposition) and commitment to act, not merely console.