Valmiki Ramayana 2.59.1 — Ayodhya Kanda, Sarga 59, Shloka 1

एकोनषष्ठितमः सर्गः (Sarga 59): सुमन्त्रवाक्यं, अयोध्याविषादः, दाशरथिशोकसागरः

Devanagari script

इति ब्रुवन्तं तं सूतं सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तमम्।ब्रूहि शेषं पुनरिति राजा वचनमब्रवीत्।।2.59.1।।

Transliteration

iti bruvantaṃ taṃ sūtaṃ sumantraṃ mantri-sattamam |

brūhi śeṣaṃ punar iti rājā vacanam abravīt ||

Translation

เมื่อสุมนตระ ผู้เป็นสารถีและยอดแห่งอำมาตย์ กล่าวดังนี้แล้ว พระราชาตรัสว่า “จงกล่าวส่วนที่เหลืออีกครั้งเถิด”

Word by Word

• इति: thus
• इति: Quotation-marker (इति-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; वाक्यसमाप्ति/उद्धरण-निपातः ('thus')

• ब्रुवन्तम्: speaking
• ब्रुवन्तम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ब्रू (धातु) → ब्रुवत् (शतृ-कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्तं वर्तमानकृदन्तम्; पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तं सूतम् इति विशेषणम्

• तम्: that (him)
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सूतम्: charioteer
• सूतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सुमन्त्रम्: Sumantra
• सुमन्त्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुमन्त्र (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• मन्त्रिसत्तमम्: best of ministers
• मन्त्रिसत्तमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मन्त्रिन् + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (मन्त्रिणां सत्तमः)

• ब्रूहि: tell
• ब्रूहि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), परस्मैपदम्; मध्यमपुरुषः, एकवचनम्

• शेषम्: the rest
• शेषम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (again)

• इति: thus
• इति: Quotation-marker (इति-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उद्धरण-निपातः

• राजा: the king
• राजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• वचनम्: words
• वचनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अब्रवीत् इति कर्म

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

Context

Listening to the charioteer, the best of ministers (Sumantra), the king asked him to tell the rest.

Characters & Entities

• Daśaratha
• Sumantra

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It emphasizes truthful narration and accountability: the king seeks an accurate account, reflecting the ethical value of faithful testimony (satya) in governance and family duty.

What is the narrative situation?

Daśaratha, overwhelmed, asks Sumantra to repeat and continue describing what happened after Rāma departed.

Which character virtue is emphasized?

Sumantra’s reliability and integrity as a minister—his role as a truthful witness in a moral crisis.